काठमाडौं स्कुल अफ ल र भाषा आयोगबीच भाषा संरक्षणका पक्षमा सम्झौता
भक्तपुर । भाषा आयोग र ‘काठमाडौं स्कुल अफ ल’ बीच नेपालको लोपोन्मुख एवं मातृभाषाको विकास, अध्ययन अनुसन्धान र संरक्षणका पक्षमा द्विपक्षीय सम्झौता भएको छ । ‘काठमाडौं स्कुल अफ ल’ मा आज आयोजित एक कार्यक्रमबीच भाषा आयोगका पदाधिकारी, प्राध्यापक तथा विद्यार्थीसहितको उपस्थितिमा द्विपक्षीय सम्झौता भएको हो । लोपोन्मुख भाषाको अनुसन्धान, संरक्षण र विकासका पक्षमा सहकार्य गर्ने उद्देश्यले आयोगका कामु सचिव डा. लोकबहादुर लोप्चन र कलेजका कार्यकारी निर्देशक प्राडा युवराज सङ्ग्रौलाले सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर गरेका हुन् । शैक्षिक स्रोत, अनुसन्धानका निष्कर्ष, विज्ञता, पूर्वाधारमा साझेदारी तथा शैक्षिक अनुसन्धान प्रयोजनका लागि आवश्यक सुविधा आदानप्रदान गर्ने, एकअर्काबीचको सीप, ज्ञान प्राज्ञिक तथा व्यावसायिक अनुभव साझेदारी गरेर भाषा संरक्षणमा सहकार्य गर्ने द्विपक्षीय सम्झौता उल्लेख गरिएको छ । मातृभाषाका साथै विशेषगरी लोप हुन लागेका भाषाको विकास र संरक्षणमा संयुक्त प्रयास गर्नेस भाषाविज्ञान, भाषा नीति र कानुनसम्बन्धी अनुसन्धान एवं नीति निर्माणमा सहकार्य गर्ने, परस्पररूपमा पहिचान गरिएका आपसी चासोका क्षेत्रमा अध्ययन अनुसन्धान, प्रशिक्षण, कार्यशाला र सम्मेलन संयुक्तरूपमा गर्ने तयारी गरिएको काठमाडौं स्कुल अफ लका कार्यकारी निर्देशक प्राडा सङ्ग्रौलाले बताए । आयोगका अध्यक्ष डा. गोपाल ठाकुरले सबै मातृभाषाको समान विकास गर्न अवरोध पु(याउने ऐन कानुन संशोधन गरी सबै भाषालाई समानताको अधिकार प्रदान गर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरे । ‘काठमाडौँ स्कुल अफ ल’का कार्यकारी अध्यक्ष डा. गोविन्दप्रसाद कुसुमले नेपाली भाषा संस्कृतिमाथि विभिन्न कोणबाट भइरहेको अतिक्रमण र हस्तक्षेप नियन्त्रणका लागि सरोकार भएका पक्षबीच सहकार्य हुनुपर्नेमा जोड दिए । भाषा आयोगका कामु सचिव डा. लोप्चनले भाषाको संरक्षणका लागि मातृभाषा, नेपाली भाषा र अन्य भाषाको स्तरीकरण गर्नु आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै यसका लागि प्राज्ञिक अनुसन्धानमार्फत भाषा समृद्विको राष्ट्रिय संरचना बनाउन आवश्यक रहेको बताए ।
ललितपुरको श्रमजित किशोर माविमा ‘खेताला शिक्षक’
काठमाडौं । काठमाडौं उपत्यकाकै एक विद्यालयमा ‘खेताला शिक्षक’ राखेको भेटिएको छ । ललितपुरको श्रमजित किशोर माविमा खेताला शिक्षक राखिएको भेटिएको हो । विद्यालयका तृतीय श्रेणीका विज्ञान शिक्षक राजेन्द्रराज पौडेलले अशोक यादवलाई खेताला शिक्षक राखेर वर्षौंदेखि अवैध तवरले तलब खाँदै आएको रहस्य खुलासा भएको छ । विद्यालयका एक निवर्तमान शिक्षकले त्यस विषयमा शिक्षामन्त्री सुमना श्रेष्ठलाई हुलाकमार्फत एक पत्र पठाएका छन् । उनले मन्त्री श्रेष्ठलाई पत्रसँगै विद्यालयको अध्यापन तालिका (रुटिन) समेत पठाएका छन् । उनले विद्यालयका विज्ञान शिक्षक पौडेलले खेताला शिक्षक राखी वर्षौंदेखि नियम विपरीत कार्य गर्दै आएकाले उनलाई नियम बमोजिम कारबाही गर्न भन्दै मन्त्री श्रेष्ठलाई पत्र पठाएका हुन् । साथै, उनले खेताला शिक्षक यादवलाई निजी स्रोतको शिक्षक भनी ढाकछोप गर्ने विद्यालयका सम्बन्धित सबैलाई कानुन बमोजिम कारबाही गर्न पनि शिक्षमन्त्री श्रेष्ठसमक्ष माग राखेका छन् ।
शिक्षक सरुवा निर्देशिकाप्रति गाउँ र नगरपालिका संघको आपत्ति
काठमाडौं । शिक्षा मन्त्रालयले शिक्षक सरूवा सम्बन्धी जारी गरेको निर्देशिकामा गाउँपालिका राष्ट्रिय महासंघ र नेपाल नगरपालिका संघले ध्यानाकर्षण गराएका छन् । संघीय शिक्षा विधयेक संसदमा विचाराधिन रहेको अवस्थामा शिक्षा मन्त्रीले शिक्षक सरूवा सम्बन्धी जारी गरेको भन्दै आपत्तिक जनाएको हो । गाउँपालिका र नगरपालिका महासंघले विज्ञप्ती निकाल्दै यो निदेर्शिका नै खारेज गर्नुपर्ने बताएको छ । ‘नेपालको संविधानले आधारभुत तथा माध्यमिक शिक्षालाई स्थानीय सरकारको एकल अधिकारको सूचीमा राखेको सर्बबिदितै छ, शिक्षा विधयेक संसदमा विचाराधिन रहेको अवस्थामा सरोकारवालासँग परामर्श गरी स्वीकृतीको लागि संसदमा पेश गर्न सहजिकरण गर्नु पर्नेमा २०२८ सालको शिक्षा ऐनको प्रभावमा विद्यालय शिक्षालाई केन्द्रिकृत रुपमा नै सञ्चालन गर्न खोजिएको कार्य संबिधान विपरित छ,’ विज्ञाप्तीमा लेखिएको छ । आधारभूत र माध्यामिक शिक्षा स्थानीय सरकार मातहत रहेकाले आफ्नो अधिकार माथी हस्तक्षेप नगर्न सचेत गर्दै निर्देशिका खारेज गर्न माग गरेको छ । संघले यो निर्देशिका कार्यान्वयन नगरी गाउँ/नगर सभाबाट जारी भएको स्थानीय शिक्षा ऐनबमोजिम कार्यसम्पादन गर्न पनि सबै स्थानीयसरकारलाई आग्रह गरिएको छ ।
