विकासन्युज

विशेष अदालतले भन्यो- जलहरी बनाउँदा अनियमिता पुष्टि भएन, व्यक्ति छानेर मुद्दा लगाउनु पूर्वाग्रही

काठमाडौं । विशेष अदालतले पशुपतिनाथ मन्दिरको गर्भगृहमा रहेको चाँदीको जलहरी मर्मत गरी सुनको जलहरी राख्दा बदनियतपूर्ण तरिकाले सुनको हिनामिना नभएको फैसला गरेको छ । विशेष अदालतका अध्यक्ष एवं न्यायाधीश टेकनारायण कुँवर र न्यायाधीश मुरारीबाबु श्रेष्ठको इजलासले वैशाख १८ गते गरेको फैसलाको पूर्णपाठमा जलहरीका सन्दर्भमा तीन जनालाई मुद्दा दायर गर्ने कार्य पूर्वाग्रही भएको फैसला गरेको हो । विशेष अदालतले अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले २०८० असोज १४ गते दायर गरेको रिटमा गरेको फैसलाको पूर्णपाठ सार्वजनिक गर्दै नेपाली सेनासहित सुरक्षा निकायको घेराभित्र निर्माण गरिएको जलहरीमा कुनै किसिमको अनियमितता हुने अवस्था नदेखिएको ठहर गरेको हो । ‘मिति २०८० असार २१ गतेको मुचुल्कामा उल्लिखित ६२३ ग्राम सुनको तौल समेत जोड्नु पर्नेमा सो सुनलाई समावेश गरेको देखिएन । अतः करिब १०७ केजी तौल भएको जलहरी निर्माण गर्दा अन्य धातुहरूको मिश्रण गरिएको तथ्यलाई आरोपदाबीमा अन्यथा भनेको नपाइएको समेत परिप्रेक्ष्यमा यी प्रतिवादीहरूले बदनियत राखी कोषको सुन हिनामिना गरेको भन्ने कुनै पनि वस्तु, तथ्य र प्रमाणबाट पुष्टि हुन आएन,’ फैसलामा भनिएको छ । पशुपति क्षेत्र विकास कोषका सदस्य सचिव डा. मिलनकुमार थापा, तत्कालीन सदस्य सचिव डा. प्रदीप ढकाल, बिसेट नाइके अरुणकुमार श्रेष्ठलाई विपक्षी बनाइ मुद्दा दायर भएको थियो । सदस्य सचिव डा. थापा जलहरी निर्माण गर्दा संयोजक एवं कोषका कोषाध्यक्ष थिए । आरोप पूर्वाग्रही भएको ठहर विशेष अदालतले कुल १०७,४७०० ग्राम (शुद्ध सुन १०१,०४८.५ ग्राम) को जलहरीमा आरोपपत्रमा उल्लेख भए अनुसार १४९१.७१८ ग्राम फरक परेको भनिए पनि ६२३ ग्राम सुनको तौल समेत जोड्नु पर्ने फैसलामा उल्लेख गरेको छ । फैसलामा भनिएको छ, ‘सो सुनलाई समावेश गरेको देखिँदैन र सुनमा ससाना टुक्राहरु कणहरु जलहरीबाट अलग हुने भएकोले वजन गर्दा केही कमी आउनु स्वभाविक हुने हुँदा शुद्ध सुन १४९१.७१८ ग्राम फरक परेको भन्ने वादीको दाबीसँग सहमत हुन सकिएन ।’ यसैबिच, आयोगको २०८० असोज ६ गतेको बैठकले निर्णयको पृष्ठ १९ मा कोषका तत्कालीन सदस्य भगवतीप्रसाद देव पनि अनियमिततामा संलग्न रहेको दावी गर्दै मुद्दा चलाउनुपर्ने निर्णय गरेको थियो । तर अन्यलाई पनि आरोपित भनेको आयोगले तीन जनाविरुद्ध मुद्दा दायर गरेको थियो । फैसलामा मुचुल्काहरुबाट आराध्यदेव पशुपतिनाथको मन्दिरमा सुनको जलहरी निर्माण गर्ने कार्यका लागि विधिवत रुपमा कार्य शुरु भएको र विधिवत रुपमा नै कार्य सम्पन्न भएको देखिने प्रस्ट पारिएको छ । फैसलामा प्रक्रियाअनुसार गरेको कार्यलाई अन्यथा प्रमाणित नभएसम्म कानुन बमोजिमको कार्य मान्नु पर्ने नै देखिने बताइएको छ । फैसलामा भनिएको छ, ‘मुचुल्काहरुमा उल्लेख भएको प्रक्रियामा बदनियत राखी जानाजान त्रुटी गरी अनियमितता भएको भए यी प्रतिवादीहरु मात्र नभई सो प्रक्रियामा सामेल रहेका सबै व्यक्तिहरु उपर अनुसन्धान गरी प्रति व्यक्तिप्रति कसुरका हिसाबले जवाफदेहिता निर्धारण गरिनु पर्ने हुन्छ ।’ अदालतले त्यस्तो निष्कर्षमा आरोप दाबी आएको नदेखिइ छनौटका आधारमा वा व्यक्ति छानेर अभियोजनजस्तो गरी उही प्रक्रियाका केही व्यक्ति उपर अभियोग लगाइएको देखिए केहीको हकमा दाबी लिइएको नपाइएको फैसला गरेको छ । ‘जुन समानताको सिद्धान्त विपरित र स्वच्छ अनुसन्धानको मान्यताभन्दा विपरित देखिन्छ । समान भूमिकामा रहेका समान जिम्मेवारी लिएका सोही स्तरका व्यक्तिमाथि कसै उपर मुद्दा चलाउने र कसै उपर नचलाउने निर्णय गरी असमान ढंगले आरोपित गरियो भने त्यो चयनात्मक अभियोजन हुन जान्छ,’ फैसलामा भनिएको छ । फैसलाको पूर्णपाठमा कुनै पनि व्यक्ति उपर मुद्दा चलाउने वा नचलाउने निर्णय गर्दा वस्तुनिष्ठ आधार र कारण उल्लेख गरिनु पर्ने र यी आधारहरु बिना त्यस्तो कार्य शंकास्पद हुने र त्यसको परिणाम पनि सत्य धरातलीय यथार्थबाट विमुख भई अन्ततः विश्वासनीय नहुने प्रस्ट पारिएको छ । ‘प्रस्तुत आरोपपत्रमा सेफको चाबी जिम्मा लिने कसै उपर दाबी गरिएको र कसै उपर नगरिएको अवस्था देखिंदा के कति कारणबाट त्यसो गरिएको हो भनी अभियोजकले सन्तोषजनक प्रमाण कागजहरु प्रस्तुत गर्नुपर्ने दायित्व रहन्छ । यस सन्दर्भमा समान रुपमा र स्वच्छ अनुसन्धान भएन भनी प्रतिवादी तर्फका विद्वान कानुन व्यवसायीहरुले उठाउनु भएको तर्कमा पनि दृष्टिगोचर गर्नुपर्ने देखिएको छ,’ फैसलामा भनिएको छ । अभियोजक निकायले कुनै पूर्वाग्रह राखेर असमान र कपटपूर्ण अभियोजन गर्ला भनेर त परिकल्पना पनि गर्न नसकिने ठहर गर्दै फैसलामा भ्रष्टाचारको आरोपजस्तो गम्भीर कसुरको अभियोग लगाउँदा सिद्धान्ततः स्वच्छता समानता र त्यसबाट पर्ने समाजिक प्रभावलाई समेत विचार गरिनु वाञ्छनीय हुन आउने प्रस्ट पारिएको छ । सुनको तौल स्वाभाविक फैसलामा कोष सञ्चालक परिषद्को २०७७ माघ १४ गते बसेको बैठकले जलहरी निर्माणका लागि नेपाल राष्ट्र बैंकबाट खरिद गरी टिनको बाकसमा लाहा छाप लगाइ ल्याइएको ६४१६३.४०० ग्राम सुन नेपाली सेनाको सुरक्षामा पशुपति रुद्रगाडेश्वर प्राङ्गणको लकरमा बन्द गरिराखिएको देखिने प्रस्ट पारिएको छ । फैसलामा भनिएको छ, ‘लकरको साँचो १ सेट नेपाली सेना, १ सेट पशुपति क्षेत्र बिकास कोष र १ थान ताला चाँबी पशुपति भण्डार तहबिलका बिसेट नाईके अरुणकुमार श्रेष्ठको जिम्मामा रहेको भन्ने ब्यहोराको लकरमा सुन राखिएको मुचुल्काबाट बेहोरा अवगत हुन आउँदछ । यसरी हेर्दा खरिद गरिएको सुनको सुरक्षा व्यवस्था मजबुत राखिएकोमा विवाद देखिँदैन ।’ २०७७ फागुन ५ गते पशुपतिनाथको जलहरी निर्माण कार्यका लागि नेपाल राष्ट्र बैंकबाट थप ३९६०९.०७ ग्राम सुन खरिद गरि ल्याइ जलहरी निर्माणस्थल पशुपति रुद्रगाडेश्वरमा रहेको सेफमा उपस्थितिका रोहवरमा राखिएको भन्ने ब्यहोराको मुचुल्काबाट देखिने फैसलामा उल्लेख छ । फैसलामा जम्मा १०७ किलो ४७०० ग्राम (शुद्ध सुन १०१ किलो ०४८.५ ग्राम) को जलहरीमा १४९१.७१८ ग्राम फरक परेको दावी आरोपपत्रमा गरिए पनि ६२३ ग्राम सुनको तौल समेत जोड्नु पर्नेमा सो सुनलाई समावेश नगरेको उल्लेख छ । फैसलामा भनिएको छ, ‘सुनमा ससाना टुक्राहरू कणहरू जलहरीबाट अलग हुने भएकाले वजन गर्दा केही कमी आउनु स्वाभाविक हुने हुँदा शुद्ध सुन १४९१.७१८ ग्राम फरक परेको भन्ने वादीको दाबीसँग सहमत हुन सकिएन ।’ २०७७ मा नेकपा (एमाले) अध्यक्ष केपी शर्मा ओली प्रधानमन्त्री हुँदा जलहरी निर्माण गरिएको थियो । अख्तियारले नापजाँच गरेपछि २०८० असार १३ गते जलहरी पशुपतिनाथ मन्दिरको ज्योतिर्लिङ्गमा राखिएको थियो । नेपाली सेना, सशस्त्र प्रहरी, नेपाल प्रहरी, जनप्रतिनिधि, पशुपति क्षेत्र विकास कोषका पदाधिकारीको रोहबरमा सुनको जलहरी पशुपतिनाथ मन्दिरको गर्भगृहमै राखिएको थियो । सुनको जलहरीको तौल एक सय सात किलो ८०७ ग्राम देखिएको थियो । गुणस्तर परीक्षण गर्दा समग्रमा २२ क्यारेटको सुन प्रयोग भएको देखिएको थियो । २०८० असार १० गते अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले पशुपतिनाथ मन्दिरको शिवलिङ्गमा राखिएको सुनको जलहरी नापतौल र गुणस्तर (क्यारेट) परीक्षण गरेको थियो । कोषका सदस्य सचिव डा. मिलनकुमार थापाले भगवान पशुपतिनाथको गर्भगृहमा सुनको जलहरीका सन्दर्भमा विवाद गरेर धार्मिक भावनामाथि चोट पुर्याउने कार्य भए पनि अदालतले न्याय दिएको बताएका छन् । ‘विश्वका हिन्दूको आस्थाको केन्द्रमा जलहरी राख्दा विवाद गर्दा अन्य देशमा पनि राम्रो सन्देश गएन, तर सम्मानित विशेष अदालतले यी सबै प्रश्नको निरुपण गर्दै फैसला गरेको छ, भगवान पशुपतिनाथलाई पनि अदालतबाट न्याय भएको छ,’ उनले भने ।

नयाँ वर्षको पूर्वसन्ध्यामा पनि सुनसान होटल, ५० प्रतिशत मात्रै अकुपेन्सी

काठमाडौं । अंग्रेजी नयाँ वर्ष २०२५ आउन ४ दिनमात्र बाँकी छ । अंग्रेजी नयाँ वर्षको समयमा आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटकले भरिभराउ हुनुपर्ने हो । होटल तथा पर्यटन क्षेत्र चलायमान हुनुपर्ने हो । तर, होटल तथा पर्यटन व्यवसायमा सोचेजस्तो गतिविधि भने हुन सकेको छैन । नयाँ वर्षले होटल तथा पर्यटन व्यवसायलाई खासै प्रभाव पार्न सकेको छैन । काठमाडौंका होटलहरू सुनसान छन् । अहिले अफसिजनको कारणले पनि विदेशी पर्यटको आगमनमा कमी आउँदा होटलहरू सुनसान भएको होटल तथा पर्यटन व्यवसायीहरू बताउँछन् । नेपाल होटल संघ (हान)का महासचिव साजन शाक्य क्रिसमस र नयाँ वर्षजस्ता चाड विदेशी पर्यटकरूले आफ्नै देशमा मनाउने भएकाले त्यसले नेपालमा खासै चहलपहल नबढ्ने बताउँछन् । महासचिव शाक्यका अनुसार उपत्यकाका होटलमा आन्तरिक पर्यटकको खासै चहलपहल हुँदैन । ‘धेरैजसो विदेशी पर्यटकहरु नयाँ वर्षमा आफ्नै देशमा परिवार, आफन्तसँग मनाउँछन् । यस सिजनमा बंगलदेश र भारतबाट पयर्टक आउँछन् । त्यहाँबाट आउने पर्यटकमा पनि अहिले कमी छ । सडकको अवस्था र हवाई भाडा महंगिदा छिमेकी मूलुकबाट पर्यटकको संख्या विगतका तुलनामा घट्न पुगेको छ,’ उनले भने, ‘उपत्यकाका ठूला होटलको व्यवसाय भनेकै आन्तरिकभन्दा बाह्य पर्यटकबाट हुने हो । अहिलेको अवस्थामा पनि होटलहरुको अकुपेसन ३० देखि ४० प्रतिशत मात्रै छ ।’ महासचिव शाक्यले काठमाडौंका होटलहरुमा नयाँ वर्षले चहलपहल नल्याएपनि उपत्यका बाहिर भने राम्रै उत्साह हुने बताए । उनका अनुसार नयाँ वर्षमा काठमाडौं बाहिरका स्थानहरु नगरकोट, धुलिखेल, पोखरा, लुम्बिनीमा आन्तरिक पर्यटको चहलपल हुन्छ । होटल व्यवसायी महासंघका वरिष्ठ उपाध्यक्ष शेरबहादुर थापा अंग्रेजी नयाँ वर्षले होटल व्यवसायी उत्साहित हुनुपर्ने अवस्था नभएको सुनाउँछन् । नयाँ वर्ष नजिकिए पनि होटल बुकिङ बढ्न नसकेको उनको भनाइ छ । विश्वभर छाएको आर्थिक मन्दीको प्रभाव होटल व्यवसायमा पर्दा अकुपेन्सी बढ्न नसकेका उनी बताउँछन् । होटलहरुले राम्रो आम्दानी गर्न अकुपेन्सी ८० प्रतिशतभन्दा माथि हुनुपर्ने भएपनि अकुपेन्सी ५० प्रतिशत मात्रै रहेको उनले बताए । ‘आर्थिक मन्दी छाउँदा संसारभर नै घुम्न र खर्च गर्न निस्किने पर्यटकको संख्यामा कमी छ । आन्तारिक पर्यटकको अवस्था पनि विदेश जाने तर नफर्किने छ । अहिलेको अवस्थामा होटलहरुले व्यवसायबाट जीविकोपार्जन मात्रै भइरहेको छ,’ उनले भने । देशको अर्थतन्त्र, अस्थिर राजनीतिलगायतका कारण पर्यटन घट्दै गएको र त्यसको असर होटल क्षेत्रले भोग्नुपरेको उनले दुखेसो गरे । काठमाडौं उपत्यकामा घुम्ने, मनोरञ्जन गर्ने ठाउँ कम हुँदा नयाँ वर्षमा पर्यटकको चहलपहल कम हुने र त्यसले होटल क्षेत्रलाई खासै प्रभाव नपार्ने वरिष्ठ उपाध्यक्ष थापाको भनाइ छ । ‘नयाँ वर्षमा चहलपहल बढ्ने भनेको चितवनको सौराहा, पोखराको लेकसाइड, लुम्बिनी जस्तो ठाउँमा हो । काठमाडौंमा त्यही वैदेशिक रोजगारीमा जाँदा र आउँदा हामीले सेवा दिन पाउँछौँ,’ उनले भने । कुरिनटारमा होटल गोर्खा सञ्चालन गर्दै आएका होटल व्यवसायी महासंघका उपाध्यक्ष भाइचन्द्र श्रेष्ठले ठूला होटल तथा रेष्टुरेन्टमा केही चहलपहल बढेको भएपनि साना रेष्टुरेन्टमा चहलपहल नरहेको बताए । ‘नयाँ वर्ष सुरु हुन लाग्दैगर्दा कुरिनटार क्षेत्रमा केही चहलपहल बढेपनि अरु ठाउँमा सुनसान नै छ, कुरनिटारमा आन्तारिक पर्यटक बढी आउँछन्,’ उनले भने । विगतमा भारतीय पर्यटकको बढी आउने गरेको भएपनि यसवर्ष सडक पुर्वाधारका कारण घट्न पुगेको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार मन्दिर दर्शन गर्न आउने र फर्किहाल्ने भएकाले होटलहरुको अकुपेन्सी बढ्न सकेका छैन । उनले आफ्नै होटलमा विगतका वर्षका तुलनामा ९० प्रतिशत अकुपेन्सी घट्न पुगेको बताए । नयाँ वर्षलाई लक्षित गरेर त्यहाँका केही होटलले प्याकेजहरु ल्याएका भएपनि धेरैजसो होटलहरु सुनसान नै छन् । काठमाडौं उपत्यकामै सञ्चालनमा रहेको चार तारे होटल मनाङको भने राम्रै अकुपेन्सी देखिन्छ । होटल मनाङका अप्रेसन म्यानेजर मेलिना राईका अनुसार होटलको अकुपेन्सी ५० देखि ७० प्रतिशतसम्म पुगेको छ । उनका अनुसार अहिले अफसिजन भएकाले विदेशी पर्यटकको चहलपहल छैन । तर, आन्तारिक पर्यटकको चहलपहल राम्रै छ । मनाङ होटल ठमेल क्षेत्रमा भएकाले पनि अकुपेन्सी राम्रो भएको उनले बताइन् । उनले भनिन् ‘हाम्रो होटल ठमेल एरियामा भएर पनि होला, साथै यो पूरानो होटल पनि हो, हाम्रा पूराना ग्राहकहरु धेरै हुनुहुन्छ, त्यसले गर्दा चहलपहल राम्रै छ ।’ उनका अनुसार ‘न्यू इयर’ का लागि कोठाहरू पनि बुकिङ भइरहेको छ । ‘न्यू इयर’ को लागि केन्द्रीत गरेर होटल मनाङले लाइभ म्युजिक गर्न लागेको उनले जानकारी दिइन् । उनका अनुसार नयाँ वर्षमा ४० प्रतिशसम्म छुटको व्यवस्था रहेको छ । उपत्यका बाहिर बढ्यो चहलपहल नयाँ वर्ष सुरु हुनै लाग्दा उपत्यका बाहिर भने चहलपहल बढेको छ । पर्यटकीय नगरी पोखरामा पर्यटनलक्षित विभिन्न कार्यक्रम सञ्चालन भइरहेका छन् भने केही सुरु हुने क्रममा छन् । अंग्रेजी नयाँ वर्षलाई लक्षित गरेर पोखरामा पुस ९ गतेबाट बेलुन महोत्सव सुरु भएको छ । यसले पर्यटकको चहलपहल बढ्न मद्दत गरेको छ भने होटल तथा रेष्टुरेन्टको अकुपेन्सी बढाएको छ । त्यस्तै रेष्टुरेन्ट एण्ड बार एशोसिएसन नेपाल (रेबान)ले पुस १३ गतेबाट सडक महोत्सव सुरु गर्दैछ । यसले पनि पर्यटकको चहलपहल बढ्ने रेष्टुरेन्ट एण्ड बार एशोसिएसन नेपाल (रेबान) का संयोजक विकास भट्टराईले बताए । पोखराको बाह्य तथा आन्तारिक पर्यटनलाई आकर्षण गर्नको यो महोत्सव सञ्चालन गर्न लागेको उनले बताए । उनका अनुसार त्यहाँ यसबाहेक नयाँ वर्षलक्षित विभिन्न कार्यक्रमहरु सञ्चालन भइरहेको छ । अहिले चलेका होटलहरुको अकुपेन्सी ९० प्रतिशतसम्म पुगिसकेको छ । अरु होटलहरुको अकुपेन्सी पनि उत्साहजनक छ । कतिपय होटलहरुमा जनवरी १ को लागि होटहरु पनि प्रि बुकिङ भइसकेको भट्टराईले बताए । संयोजक भट्टराईका अनुसार पूर्वाञ्चाल होटल संघ, विभिन्न रेष्टुरेन्ट व्यवसायीहरुसँग मिलेर नयाँ वर्ष लक्षित प्याकेजहरु पनि ल्याएको छ । होटलहरुले २० प्रतिशतसम्म छुटमा होटल बुकिङ गरिरहेको उनले बताए । यसबाहेक पोखरा रंगशालामा ओपन टेनिस प्रतियोगिता सुरु भइसकेको छ । जहाँ नेपाली मात्रै नभएर छिमेकी मूलुकका खेलाडीहरु पनि उपस्थित छन् । यसले पनि होटल तथा रेष्टुरेन्टमा थप चहलपहल बढेको छ । नेपालको अर्को पर्यटकीय स्थल चितवनको सौरहामा पनि नयाँ वर्षको राम्रै चहलपहल बढेको छ । बिहीबारदेखि सौरहामा ‘हाती तथा चितवन पर्यटन महोत्सव’ सुरु भएको छ । यसले होटल तथा पर्यटन क्षेत्रमा राम्रो चहलपहल बढ्ने क्षेत्रीय होटल संघ चितवनका पूर्वअध्यक्ष सुमन घिमिरेले बताए । घिमिरेका अनुसार महोत्सव अविधिभर होटल र रेष्टुरेन्टमा १० प्रतिशत छुट दिने भनेर रेबान र हानले आह्वान गरेको छ । यसबाहेक त्यहाँका स्थानीय तहबाट विभिन्न सांस्कृतिक कार्यक्रमको आयोजना गरेको छ । हरेक नयाँ वर्षको दिनमा चितवनमा होटलहरु भरिराउ हुँदै आएकोले यस वर्ष पनि राम्रै चहलपहल बढ्न उनले बताए । उनले भने,‘ अहिले हाती महोत्सव हेर्नेको भीड बढेको छ, होटलहरुमा बस्ने गरी आउने संख्या कम छ । तर नयाँ वर्षको दिन होटलहरु भरिभराउ नै हुन्छन् ।’ घिमिरेका अनुसार अहिले त्यहाँको होटहरुको अकुपेन्सी समग्रमा ६० प्रतिशतसम्म छ । यो वर्ष सन् २०२३ जस्तो भने सुखद हुन नसकेको उनले बताए ।

सरकारी प्रयोजनका लागि नेपाली उत्पादन मात्रै खरिद गर्छौं : मन्त्री भण्डारी

काठमाडौं । उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्तिमन्त्री दामोदर भण्डारीले सरकारी प्रयोजनका लागि नेपाली उत्पादन मात्रै खरिद गर्ने बताएका छन् । उद्योगी व्यवसायीहरूसँगको छलफलमा मन्त्री भण्डारीले अबदेखि सरकारी प्रयोजनका लागि नेपाली उत्पादन मात्रै खरिद गर्ने बताएका हुन् । बिहीबार मन्त्रालयले सार्वजनिक निकायमा स्वदेशी वस्तुको प्रयोग सम्बन्धी निर्देशिका, २०८१ कार्यान्वयनका विषयमा सरोकारवाला निकाय र निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिहरुसँग अन्तरक्रिया गरेको थियो । अन्तरक्रिया कार्यक्रमा बोल्दै मन्त्री भण्डारीले सार्वजनिक निकायमा स्वदेशी वस्तुको प्रयोग सम्बन्धी निर्देशिका, २०८१ संघदेखि स्थानीय तहसम्मै कार्यान्वयन गर्नेगरी सरकार अघि बढेको बताए । उनले सरकारले उद्योगी र उत्पादकहरूको श्रमप्रतिको सम्मान गर्नेगरी काम गरिरहेको पनि बताए । सरकारी निकायमा नेपाली सामग्रीहरु नै खरिद गर्न निर्देशन दिइसकेको उल्लेख गर्दै मन्त्रालय निर्देशिका कार्यान्वयन गर्न दत्तचित्त भएर लाग्ने बताए । स्वदेशी उत्पादनलाई प्राथमिकता दिने उद्देश्यका साथ उक्त निर्देशिका जारी गरेको मन्त्री भण्डारीले जानकारी दिए । मन्त्री भण्डारीले नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, निजामती कर्मचारी, सांसदहरुले पनि नेपाली पोशाकको प्रयोग गर्ने बताए । तर पोशाक गुणस्तर र मागअनुसार प्राप्त हुनेगरी उत्पादन गर्नुपर्नेमा निजी क्षेत्रको ध्यानाकर्षण गराए । अन्तरक्रियामा सहभागी निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिहरुले सरकारी मात्रै नभई निजी क्षेत्रमा समेत स्वदेशी वस्तुको प्रयोग अनिवार्य गर्न आग्रह गरेका छन् । ‘महत्वकांक्षी आयोजनालाई सफल बनाउन राष्ट्रिय मुभमेण्टको साथमा लैजाने, तल तलका निकायहरुसम्म पनि यसलाई कार्यान्वयन गर्ने कुरामा नेपाली उद्योगीहरुको, एसेमिजहरुको श्रमप्रतिको सम्मान गर्नेगरी जान्छौँ । मैले त्यसलाई अलि शुरुमा पनि अहिले मेरो कार्यकक्ष जानुभयो भने हामीले नेपाली उत्पानकै प्रयोग गरेका छौँ’, उनले भने । मन्त्रालयले हालै सार्वजनिक निकायमा स्वदेशी वस्तुको प्रयोग सम्बन्धी निर्देशिका, २०८१ जारी गरेको छ । स्थानीय स्तरमा उपलब्ध स्रोत साधनको अधिकतम प्रयोग प्रयोग गरी स्वदेशी वस्तुको उत्पादन, रोजगारी सिर्जना, आयात प्रतिस्थापन तथा उत्पादित वस्तुको बजार प्रवद्र्धन गर्न सरकारले ‘सार्वजनिक निकायमा स्वदेशी वस्तुको प्रयोगसम्बन्धी निर्देशिका, २०८१’ तयार गरेको हो । औद्योगिक व्यवसाय ऐन, २०७६ को दफा ६८ को प्रयोग गरी यो निर्देशिका तयार गरिएको उद्योग वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालयले जनाएको छ । यो निर्देशिका कार्यान्वयनमा आएपछि सार्वजनिक निकायले प्रचलित कानून बमोजिम अनुसूचीमा उल्लिखित वस्तु खरिद गर्दा उपलब्ध भएसम्म स्वदेशी नै खरिद गर्नुपर्नेछ ।

बढ्यो सुनचाँदीको मूल्य, कतिमा हुँदैछ कारोबार ?

काठमाडौं । नेपाली बजारमा शुक्रबार सुनचाँदीको मूल्य बढेको छ । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघकाअनुसार आज सुनको मूल्य प्रतितोला ४ सय रुपैयाँले बढेर १ लाख ५० हजार ७ सय रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । हिजो सुन प्रतितोला १ लाख ५० हजार ३ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको थियो । साथै, चाँदीको मूल्य तोलामा १५ रुपैयाँले बढेर १८ सय १५ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । हिजो चाँदी तोलामा १८ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो ।

टर्किएको केन्द्रिय बैंकले नीति दरलाई ४७.५ प्रतिशतमा घटायो

काठमाडौं । टर्किएको केन्द्रिय बैंकले बिहीबार आफ्नो बेन्चमार्क ब्याज दरलाई २५० आधार बिन्दुले घटाएर ४७.५ प्रतिशतमा पुर्याएको छ । महिनौंसम्म दरहरू स्थिर राखेपछि पहिलो पटक कटौती गरेको छ । यद्यपि बैंकले मासिक मुद्रास्फीतिको अन्तर्निहित प्रवृत्तिमा उल्लेखनीय र दिगो गिरावट नआएसम्म र मुद्रास्फीति अपेक्षाहरू प्रक्षेपण दायरामा परिणत नभएसम्म आफ्नो कडा मौद्रिक अडान कायम रहने बताएको छ । टर्कीले वर्षौंदेखि बढ्दो मुद्रास्फीतिसँग जुधिरहेको छ । सन् २०२३ को जुनदेखि यस वर्षको मार्चसम्म केन्द्रिय बैंकले मौद्रिक नीतिलाई कडा बनाउन आफ्नो प्रमुख ब्याजदर ८.५ प्रतिशतबाट बढाएर ५० प्रतिशत पुर्याएको थियो । मार्चदेखि नै ब्याजदर यथावत राखेको थियो ।

रसुवामा निर्माणाधीन सुक्खा बन्दरगाहको काम ७२ प्रतिशत पूरा

रसुवा । चीनसँग सीमा जोडिएको मुलुकको उत्तरी नाका रसुवाको टिमुरेमा निर्माणाधीन सुक्खा बन्दरगाह ७२ प्रतिशत पूरा भएको छ । चीन सरकारको आर्थिक तथा प्राविधिक सहयोगमा निर्माणाधीन बन्दरगाहको काम ७२ प्रतिशत पूरा भएको नेपाल इन्टर मोडल यातायात विकास समितिका कार्यकारी निर्देशक आशिष गजुरेलले स्थलगत निरीक्षणपछि बताए । भोटेकोशी बगरमा सात सय मिटर लामो र साढे पाँच मिटर अग्लो सिमेन्टको पिलरसहित तटबन्ध निर्माण, बन्दरगाह प्रवेश र त्यहाँबाट प्रस्थान गर्ने सहायक मार्गको निर्माण, बगर सम्म्याउने, गोदामका दुई भवन निर्माण भएका छन् । आगामी असार मसान्तसम्ममा निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्यका साथ धमाधम काम भइरहेको उनले बताए । बन्दरगाहमा संयुक्त निरीक्षणस्थल, गोदाम भवन, तीन सय मालबाहक र एक सय साना सवारी साधन पार्किङ गर्न सकिने छ ।

चिसोबाट जोगिन प्राधिकरणको अनुरोध, मौसममा बदली हुने

काठमाडौं । राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण तथा व्यवस्थापन प्राधिकरणले शुक्रबार अपराह्नदेखि देशको मौसममा बदली हुने जानकारी जल तथा मौसम विज्ञान विभागबाट प्राप्त भएको जनाउँदै सावधानी अपनाउन अनुरोध गरेको छ । प्राधिकरणका प्रवक्ता डिजन भट्टराईले चिसो तथा शीतलहर बढ्ने र चिसोबाट स्वास्थ्य समस्या हुनसक्ने भएकाले सावधानी अपनाउन अनुरोध गरेका छन् । उनले उच्च पहाडी तथा हिमाली क्षेत्रमा हिमपात, ठाउँठाउँमा वर्षा र तराईमा शीतलहर चल्नसक्ने बताएका छन् । मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले मौसम बदलीसम्बन्धी विशेष बुलेटिन जारी गरी पश्चिमी न्यून चापीय प्रणालीका कारण आज अपराह्नदेखि देशका धेरै स्थानमा आंशिकदेखि साधारणतया हुने जनाएको छ । भोलि शनिबार सुदूरपश्चिम र कर्णाली प्रदेशका उच्च पहाडी तथा हिमाली भागका अधिकांश स्थान तथा गण्डकी, बागमती र कोशी प्रदेशका उच्च पहाडी तथा हिमाली भागका केही स्थानमा हल्कादेखि मध्यम हिमपात हुने पूर्वानुमान विभागको छ ।

रुख कटानको अनुमतिसँगै सदरमुकाम निर्माणको बाटो खुल्यो

त्रिवेणी । नवलपरासी (बर्दघाट सुस्तापूर्व)मा नवलपुरको नमूना सदरमुकाम निर्माणको बाटो खुलेको छ । जिल्लाको कावासोती नगरपालिका-३ मा नमूना सदरमुकाम निर्माण हुने क्षेत्रका रूख कटानको निर्णय हुन नसक्दा काम अघि बढ्न सकेको थिएन । मन्त्रिपरिषद्को हालैको बैठकले रुख कटानको अनुमति दिएसँगै निर्माणको बाटो खुलेको हो । मन्त्रिपरिषद्ले सदरमुकाम निर्माणस्थलका छ सय ४२ वटा रुख कटानका लागि स्वीकृत प्रदान गरेको हो । सदरमुकाम निर्माणका लागि एक सय ८४ बिघा जग्गा नेपाल सरकारको नाममा ल्याइएको थियो । उक्त जग्गामा सङ्घ र प्रदेशका सबै कार्यालय निर्माण गर्ने योजनाका साथ २०७६ साल वैशाख ७ गते प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले नमूना सदरमुकामको शिलान्यास गरेका थिए । रुख कटानको आदेश नहुँदा भवन निर्माणको ठेक्का लागेर पनि काम सुरु हुन सकेको थिएन । मन्त्रिपरिषद्ले रुख हटाउन स्वीकृत दिएको र अब लिखित आदेश आएपछि निर्माण क्षेत्रका रुख कटान सुरु गरिने डिभिजन वन कार्यालय नवलपुरका प्रमुख वसन्त केशव अधिकारीले बताए । सदरमुकाम निर्माणको जिम्मा पाएको सघन सहरी विकास तथा भवन निर्माण आयोजना चितवनले गत आर्थिक वर्षमा विनियोजित रु ५० करोडमा तीन वटा भवन निर्माणका लागि ठेक्का लगाएको छ । सोहीअनुसार चौधरी कन्स्ट्रक्सन रौतहटले भवन निर्माणको जिम्मा पाएको छ । सघन सहरी विकास तथा भवन निर्माण आयोजना चितवनका प्रमुख झपटबहादुर थापाका अनुसार यस वर्ष पनि रु ८० करोड विनियोजन भएको र थप भवन तथा सभा हललगायतका संरचना निर्माणको लागि ठेक्का प्रक्रियामा जाने तयारी गरिएको छ । हाल रु चार अर्बको स्रोत सुनिश्चितताको सहमति प्राप्त भएको र आफूहरूले गर्नुपर्ने सबै प्राविधिक काम सकेको उनले बताए । रुख कटान हुनेबित्तिकै काम अघि बढी हाल्ने प्रमुख थापाले बताए । नमूना सदरमुकाम निर्माणको गुरुयोजनाअनुसार यहाँ सङ्घ र प्रदेश मातहतका सबै कार्यालय, पार्किङ, बाटिका, २५ हजार दर्शक क्षमताको फुटबल स्टेडियम, १५ हजार दर्शक क्षमताको क्रिकेट स्टेडियम, कर्मचारीका लागि आवासगृह, अतिथिगृह, सभाहल, पुस्तकालय, खाजाघरलगायतका संरचना निर्माण हुनेछन् । प्रारम्भिक गुरुयोजनाअनुसार आयोजनाको कूल लागत रु १६ अर्ब २५ करोड ५३ लाख ९० हजार छ । एक सय ८४ बिघा क्षेत्रमध्ये ४१ प्रतिशत भू–भागमा मात्र भौतिक पूर्वाधार निर्माण हुनेछन् । वातावरणीय प्रभाव मूल्याङ्कनको प्रतिवेदनअनुसार अन्य भूभाग कङ्क्रिटविहीन राखिने छ । आयोजना निर्माणस्थलमा हरियाली क्षेत्र राखिने छ । गण्डकी प्रदेशका ११ जिल्ला परिदृश्य गर्ने ११ खण्डको एक लाख १८ हजार नौ सय १९ वर्गमिटर क्षेत्रफलमा हरियाली क्षेत्र निर्माण गरिनेछ । रासस