योजना आयोगमा डा. युवराज खतिवडा
काठमाडौं, १८ कात्तिक । राष्ट्रिय योजना आयोगको उपाध्यक्ष डा. युवराज खतिवडा नियुक्त भएका छन् । बुधबार बिहान बसेको मन्त्री परिषद बैठक ले खतिवडालाई आयोगको उपाध्यक्षमा नियुक्त गरेको हो ।नेपाल राष्ट्र बैंकका पुर्व गभर्नर समेत रहेका खतिवडा माधव नेपाल प्रधानमन्त्री हुँदा पनि आयोगका उपाध्यक्ष नै थिए । नेपालले नै खतिवडालनई योजना आयोगबाट केन्द्रिय बैंकको गभर्नर बनाएको थियो । झापा स्थायी घर भएका खतिवडा केपी ओलीका विश्वास पात्र हुन् । खतिवडाले मौद्रिक नीतिमा विद्यावारिधी गरेका छन् । मधेश आन्दोलनका मृतकलाई १० लाख बैठकले मधेश आन्दोलनमा ज्यान गुमाएकाहरुका परिवारलाई १० लाख दिने निर्णय समेत गरेको छ ।
भारतको नाकाबन्दी पछि चीनसँग थप ७ नाका सक्रिय बनाइदै
काठमाडौँ, १८ कात्तिक । भारतले अघोषित नाकाबन्दी गरेर अत्यावश्यकसहितका दैनिक उपभोग्य बस्तुको आयात निर्यातमा कठाइ गरेपछि नेपालले चीनसँग थप ७ नाका सक्रिय बनाउन पहल थालेको छ । मंगलवारदेखि काठमाडौंमा जारी नेपाल र चीनका भन्सार अधिकारीहरुको बैठकमा नेपाली पक्षले यस्तो प्रश्ताव गरेको हो । बैठकमा ताप्लेजुङको ओलाङ्चुङगोला, सङ्खुवासभाका किमाथाङ्का, दोलखाको लामाबगर, गोरखाको लार्के, मुस्ताङ, मुगु र हुम्लाको यारी नाकालाई थप प्रभावकारी बनाउने विषयमा छलफल भएको छ । थप नाकालाई सक्रिय बनाउने विषयमा छलफल चले पनि निष्कर्षमा भने नपुगिएको भन्सार विभागका उपमहानिर्देशक तथा नेपाली पक्षको नेतृत्व गरिरेका दामोदर रेग्मीले जानकारी दिए । नेपालले बैठकमा भएका छलफलबाट निष्कर्षमा पुगेका विषयमा सहमति गर्ने तयारी गरिएको छ । नेपालका तर्फबाट बैठकको नेतृत्व विभागका उपमहानिर्देशक रेग्मी गरेका छन् भने चीनका तर्फबाट ल्हासा भन्सारका उपप्रमुख लङ चेङ वइले गरेका छन् । यस्तै नेपालले भूकम्पबाट प्रभावित भएका नेपाल–चीनबीच रहेका भन्सार नाका चाँडो सञ्चालनमा ल्याउन चिनियाँ पक्षलाई आग्रह गरेको छ । मंगलवारदेखि सुरु भएको २८औँ उच्चस्तरीय वार्षिक बैठकमा भूकम्पपछि रसुवागढीलगायतका नाका अझै सञ्चालनमा नआएको भन्दै चाँडो सञ्चालनमा ल्याउन आग्रह गरिएको होे । केरुङ तथा तातोपानी नाका सञ्चालनमा आए पनि अन्य नाका सञ्चालनमा कठिनाइ भएको छ । बैठकमा भन्सार प्रशासनलाई सुदृढ गरी प्रभावकारी बनाउने र नेपालले निर्यात गर्दै आएको वस्तुलाई सहजरुपमा जाँचपास गराउने सम्बन्धमा छलफल सुरु भएको उपमहानिर्देशक निर्देशक रेग्मीले जानकारी दिए । बैठमा नेपाल र चीनको कार्यालय समय दुई घन्टाको फरक परेकाले त्यसलाई समायोजन गर्न पनि पहल गर्ने निष्कर्षमा पुगिएको रेग्मीको भनाइ छ । चीनले आठ हजार वस्तुले भन्सार सुविधा दिएको भए पनि सो कार्यान्वयन नभएकाले कार्यान्वयन गर्न समिति बनाउने र भन्सार कार्यालयबीच स्थानीयस्तरमा छलफल चलाउने विषयमा दुई पक्ष सहमत भएको नेपाली अधिकारीको भनाइ छ ।
जलविद्यु्त् कम्पनीको सेयरमा पौने ११ अर्बको आवेदन, अझै दुई दिन बाँकी
काठमाडौँ, १७ कात्तिक । जलविद्युत् लगानी तथा विकास कम्पनीले सर्वसाधारणका लागि जारी गरेको साधारण सेयरमा उत्साहपूर्ण सहभागिता रहेको छ । कम्पनीले कुल दुई अर्ब रुपैयाँ बराबरको साधारण सेयर जारी गरेको छ । मंगलबारसम्म रु १० अर्ब ७५ करोड बढीको आवेदन परेको बिक्री प्रबन्धक नागरिक लगानी कोषले जनाएको छ । अन्तिम दिनसम्ममा २० अर्ब रुपैयाँ बराबरको सेयर माग आवेदन हुन सक्ने विष्लेषण गरिएको कोषका कार्यकारी निर्देशक रामकृष्ण पोखरेलले बताए । यही कात्तिक १२ गतेदेखि खुल्ला गरिएको साधारण सेयर १९ गतेसम्म आवेदन गर्न सकिन्छ । आवेदकको उत्साह र विश्वासले आफूलाई अत्यन्तै उत्साहित बनाएको कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत दीपक रौनियारले बताए ।
बजारमा रक्सीको अभाव, तिहारपछि ठ्याम्मै नपाईने
काठमाडौं, १७ कात्तिक । भारतीय नाका बन्दीले बजारमा रक्सीको अभाव सुरु भएको छ । इन्धन तथा कच्चा पदार्थको अभावमा स्वदेशी उद्योगहरु धमाधम बन्द भएका छन भने विदेशी रक्सीको आयात समेत ठप्प भएपछि बजारमा रक्सीको अभाव सुरु भएको हो । ‘बजारमा ८० प्रतिशतले मदिराको अभाव सुरु भैसकेको छ ।’ मदिरा व्यवसायी संघका अध्यक्ष नबिनलाल श्रेष्ठले भने । नेपालमा बर्षेनी करिब ७५ अर्ब मुल्य बराबरको स्वदेशी तथा विदेशी रक्सी खपत हुने गरेको छ । तीमध्ये ३० प्रतिशत बजार हिस्सा विदेशी रक्सीले ओगट्ने गरेका छन् । नेपालमा एक सय वटा रक्सी अर्थात मदिरा उद्योग दर्ता भएपनि ७६ वटाले मात्रै मदिरा उत्पादन गर्दै आएका थिए । मदिरा व्यवसायी संघका अध्यक्ष श्रेष्ठका अनुसार भारतीय नाका बन्दीले विदेशी मदिराको आयात ठप्प भएको छ भने इन्धन अभाव र मधेशमा जारी आन्दोलनका कारण अधिकांश मदिरा उद्योग समेत बन्द भैसकेका छन् । ‘नाकाको अवरोधले विदेशी रक्सी ल्याउन सकिएको छैन भने आन्दोलनकै कारण तराईमा रहेका सबै उद्योग बन्द छन अनि पहाडमा भएका उद्योग समेत कच्चा पदार्थ र इन्धनकै अभावका कारण बन्द भैसकेका छन् ।’ श्रेष्ठले भने । करिब ८० प्रतिशत मदिरा उद्योग बन्द भैसकेको उनले बताए । हिमालयन डिष्टिलरी बन्द भैसकेको बताउँदै उनले गोर्खा ब्रुअरी भने केहि दिनसम्म अझै सञ्चालन हुन सक्ने दावी पनि गरे । जोनी वाल्करका प्रतिनीधीले पनि बजारमा अभाव सुरु भएको बताए । ‘तर ब्ल्याक लेबल र डबल ब्लयाक अभाव छ, यस्तै हो भने अन्य आइटमको पनि अभाव सुरु हुन्छ ।’ ती प्रतिनिधीले भने । उनका अनुसार बजारमा बिक्रि हुने सबै जसो विदेशी रक्सीहरुको अभाव सुरु भैसकेको छ । तत्काल आयात हुन नसके जोनी वाल्करकै पनि अधिकांश आइटमको अभाव हुने उनले बताए । चिभासका प्रतिनीधिले पनि आफ्ना प्रडक्टहरुको अभाव सुरु भएको बताए ।
यसरी बाँढिदैछ चीनले उपहारमा दिएको १० लाख लिटर पेट्रोल !
काठमाडौं, १७ कात्तिक । भारतीय नाका बन्दीसँगै रन्थनिएको नेपालले आफ्नो मुलुकसँग पेट्रोलियम पदार्थको कारोबार गर्ने घोषणा गरेसँगै चीनले उपहारस्वरुप दिने भनेको एक हजार मेट्रिक टन अर्थात १० लाख लिटर पेट्रोल नेपाल धमाधम नेपाल भित्रिरहेको छ । १० लाख लिटरमध्ये सोमबार ९७ हजार नौ सय लिटर पेट्रोल नेपाल आयल निगमको थानकोट डिपोमा पुगिसकेको छ भने मंगलबार थप तीन ट्यांकर पेट्रोल थानकोट आईपुग्दैछन् । औषतमा एउटा ट्यांकरले ९ हजार लिटर पेट्रोल बोकिरहेका छन् । त्यस आधारमा मंगलबार थप २७ हजार लिटर पेट्रोल थानकोट डिपोमा आईपुग्नेछन् । चीनले उपहारस्वरुप दिएको पेट्रोलको केहि अंश राजधानी प्रवेश गरेसँगै नेपाल आयल निगमले निजी कार र मोटरसाईकललाई पेट्रोल बाँढ्ने तालिका सार्वजनिक गर्यो । चीनले १० लाख लिटर पेट्रोल अनुदानमा दिँदैछ भने निगमले तीन दिनमा ९ लाख लिटर पेट्रोल वितरण गर्दैछ । दशैं अघि एक दिन मात्रै निजी सवारी साधनलाई पेट्रोल उपलब्ध गराएको निगमले तालिका बनाएर लगातार तीन दिनसम्म पेट्रोल बाँढ्ने तयारी गरेको हो । रसुवामा रहेका निगम प्रवक्ता दिपक बरालका अनुसार बढिमा १० दिन भित्र चीनले अनुदानमा दिएको पेट्रोल नेपाल आईसक्नेछ । मंगलबार थप १५ ट्यांकर पेट्रोल नेपाल प्रवेश गर्ने उनले जानकारी दिए । ती ट्यांकर बुधबार साँझसम्म थानकोट डिपोसम्म आईसक्नेछन् । यसरी चीनले उपहारस्वरुप दिएको पेट्रोल राजधानी भित्रिएकै दिन नेपाल आयल निगमले नीजि सवारी साधनलाई पेट्रोल दिने तालिका सार्वजनिक गर्यो । भारतबाट पेट्रोलियम पदार्थ आयातमा अवरोध भएसँगै सरकारले चीनसँग पेट्रोलियम पदार्थको कारोबार सम्झौता गरिसकेको छ । सोही सम्झौता गरेको खुसियालीमा चीनले नेपाललाई एक हजार मेट्रिक टन अर्थात १० लाख लिटर पेट्रोल उपहारस्वरुप दिने बताएको थियो । कसरी बाँढिदैछ उपहारको पेट्रोल ? नेपाल आयल निगमले बिहिबारदेखि एकदेखि ३० लटका मोटरसाईकल र एक देखि ५ लटसम्म दर्ता नम्बर भएका कारहरुलाई पेट्रोल उपलब्ध गराउनेछ । शुक्रबार ३१ देखि ५० लटसम्मका मोटरसाईकल तथा ६ देखि ९ लटसम्म दर्ता भएका कारलाई पेट्रोल उपलब्ध गराउनेछ । अन्तिम दिन अर्थात शनिबार भने ५० लट भन्दा माथिका मोटरसाईकल र ९ लटमाथिका कारलाई पेट्रोल उपलब्ध गराउनेछ ।
नाकाबन्दीको कारण ब्यापारघाटा १८ प्रतिशतले घट्यो
काठमाडौं, १७ कात्तिक । भारतको अघोषित नाकाबन्दी र तराइ–मधेशमा जारी आन्दोलनको कारण नेपालको ब्यापार घाटा कम भएको छ । चालु आर्थिक बर्षको भदौ महिनासम्ममा गत बर्षको सोही अवधिको तुलनामा ब्यापार घाटा कम भएको हो । नेपाल राष्ट्र बैंकले प्रकाशित गरेको तथ्यांकले यस्तो देखाएको हो । तथ्यांक अनुसार भदौ मसान्तसम्ममा कुल वस्तु व्यापार घाटा १७ दशमलब ८ प्रतिशतले कम भई ९१ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ । अघिल्लो बर्षको सोही अवधिमा यस्तो व्यापार घाटा २४ दशमलब ९ प्रतिशतले बढेकोे थियो । कुल वस्तु व्यापार घाटामध्ये भारत र अन्य मुलुकसँगको व्यापार घाटा क्रमशः १९ दशमलब ६ प्रतिशत र २६ दशमलब ८ प्रतिशतले घटेको छ भने चीनसँगको व्यापार घाटा ६ दशमलब २ प्रतिशतले बढेको छ । पछिल्लो समयमा चीनवाट पेट्रोलियम पदार्थ पनि आयात गर्ने सम्झौता भएकोले चीनसँगको ब्यापार घाटा अझ बढ्ने देखिएको छ । भारतसँगको ब्यापार घाटामा पेट्रोलियम पदार्थको हिस्सा निकै ठूलो रहेको छ । अघिल्लो बर्षको सोही अवधिमा भारत, चीन र अन्य मुलुकसँगको व्यापार घाटा क्रमशः २२ दशमलब ९ प्रतिशत, ४१ दशमलब १ प्रतिशत र २२ दशमलब ४ प्रतिशतले बढेको थियो । आयात उच्च दरले घटेको कारण निर्यात–आयात अनुपात ११ दशमलब ८ प्रतिशत पुगेको छ । अघिल्लो बर्षको सोही अवधिमा यस्तो अनुपात ११ दशमलब ४ प्रतिशत रहेको थियो । निर्यात १५ प्रतिशतले घट्यो कुल वस्तु निर्यात १५ दशमलब २ प्रतिशतले घटेर १२ अर्ब २४ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो निर्यात ४ दशमलब ८ प्रतिशतले कमी आइ १४ अर्ब ४३ करोड रुपैयाँ रहेको थियो । भारत, चीन र अन्य मुलुकतर्फको निर्यात घटेको कारण समग्र निर्यातमा ह्रास आएको हो । कुल वस्तु निर्यातमध्ये भारततर्पmको निर्यात अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा ७ दशमलब ६ प्रतिशतले घटेकोमा यो अवधिमा २२ दशमलब ८ प्रतिशतले घटेको छ । जिङ्क शिट, जुस, पोलिष्टर धागो, लत्ताकपडा लगायतका वस्तुहरुको निर्यातमा आएको ह्रासका कारण भारततर्फको निर्यात घट्न गएको हो । चीनतर्फको निर्यात अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा १५ दशमलब ३ प्रतिशतले घटेकोमा यो अवधिमा १२ दशमलब ३ प्रतिशतले घटेको छ । प्रशोधित छाला, तयारी पोशाक, रुद्राक्ष, अगरवत्ति लगायतका वस्तुहरुको निर्यातमा आएको ह्रासका कारण समीक्षा अवधिमा चीनतर्फको निर्यात घटेको हो । अन्य मुलुकतर्पmको निर्यात अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा शुन्य दशमलब ५ प्रतिशतले बढेकोमा यो अवधिमा ३ प्रतिशतले घटेको छ । विशेषतः दाल, प्रशोधित छाला, चिया, हस्तकलाका सामान लगायतका वस्तुहरुको निर्यात घटेको कारण अन्य मुलुकतर्फको निर्यात घटेको हो । आयात साढे १७ प्रतिशतले घट्यो कुल वस्तु आयात १७ दशमलब ५ प्रतिशतले घटेर १ खर्ब ३ अर्ब ९५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो आयात २० दशमलब ५ प्रतिशतले वृद्धि भई १ खर्ब २६ अर्ब २ करोड रुपैयाँ पुगेको थियो । तराई मधेशमा जारी आन्दोलनले आपूर्ति व्यवस्थामा समस्या उत्पन्न भएको कारण नेपालमा आयात हुने पेट्रोलियम पदार्थ लगायतका वस्तुहरुको आयात घटेकोले समीक्षा अवधिमा समग्र आयातको वृद्धिदर कम रहन गएको हो । कुल आयातमध्ये भारतबाट भएको आयात अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा १८ दशमलब ७ प्रतिशतले बढेको तुलनामा यो अवधिमा १९ दशमलब ९ प्रतिशतले घटेको छ । भारतबाट मुख्यतया रासायनिक मल, एम.एस.वायर रड, कोल्ड रोल्ड शिट इन क्वायल, हट रोल्ड शिट इन क्वायल लगायतका वस्तुहरुको आयात बढेको छ भने पेट्रोलियम पदार्थ, एम.एस.विलेट, सिमेन्ट, औषधि लगायतका वस्तुहरुको आयातमा कमी आएको छ । चीनबाट भएको आयात अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा ३९ दशमलब ८ प्रतिशतले बढेको तुलनामा यो अवधिमा ५ दशमलब ९ प्रतिशतले बढेको छ । मुख्यतयाः तयारी पोशाक, जुत्ता÷चप्पल, दुर सञ्चारका उपकरण तथा पार्टपूर्जा यातायातका उपकरण तथा पार्टपूर्जा लगायतका वस्तुहरुको आयात बढेको कारण चीनबाट भएको आयात बढेको हो । अन्य मुलुकबाट भएको आयात अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा १७ दशमलब ७ प्रतिशतले बढेकोमा यो अवधिमा २२ दशमलब ४ प्रतिशतले घटेको छ । विशेषगरी चाँदी, रासायनिक मल, हवाइजहाजका पार्टपुर्जा कपर वायर रड लगायतका वस्तुहरुकोे आयात घटेको कारण यो अवधिमा अन्य मुलुकबाट भएको आयात घटेको हो ।
बिष्णु पौडेल अर्थमन्त्री !
काठमाडौं, १६ कात्तिक । केपी ओली नेतृत्वको सरकारमा अर्थ मन्त्रालयको जिम्मेवारी कसले सम्हाल्छ भन्ने बहस चलिरहँदा बिष्णु पौडेल पुनः अग्रपंक्तिमा देखिएका छन् । अर्थमन्त्रालयको दौडमा रहेका भिम रावल र सुरेन्द्र पाण्डेलाई पछि पार्दै पौडेल अर्थमन्त्रीको दावेदारीमा अगाडी आएका हुन् । पौडेललाई अर्थ मन्त्री बनाउन प्रधानमन्त्री केपी ओली, बरिष्ठ नेता माधव नेपाल समेत सहमत भएको एमाले श्रोतले बतायो । पुर्व अर्थमन्त्री सुरेन्द्र पाण्डेलाई अर्थमन्त्री बनाउन नहुने भन्दै ईश्वर पोखरेल, शंकर पोखरेल, बामदेव गौतमले प्रधानमन्त्री ओलीलाई दबाव दिईरहेका छन् ।सरकार सफल बनाउनका लागि पनि बिष्णु पौडेलाई अर्थमन्त्री बनाउनु उपयुक्त हुने ओली निकट एक नेताले भने । को को बन्दैछन मन्त्री ? एमालेले उपाध्यक्ष भिम रावललाई उपप्रधान तथा रक्षा मन्त्रालयको जिम्मेवारी दिने तयारी गरेको छ । एमालेबाट पशुपति चौलागाईँ, शेरधन राई, श्रीमाया थकाली, भानुभक्त ढकाल र यज्ञराज सुनुवार लगायतलाई मन्त्री बनाउने भद्र सहमति शिर्ष नेताबिच रहेको बताईयो । बामदेव गौतमले रबिन्द्र अधिकारीलाई मन्त्री बनाउन दबाव दिएको श्रोतले बतायो ।
बीरगन्जका भारतीय गाडी भारत गए, नेपाल आउन आन्दोलनकारीले रोके
काठमाडौं, १६ कात्तिक । मधेशी मोर्चाका कार्यकर्ताले भारतीय गाडी भारत जान दिए पनि नेपाली गाडी नेपाल प्रवेश गर्न रोकेका छन् । सोमवार विहान नेपाली सुरक्षाकर्मीको पहलमा २१९ गाडी भारत प्रवेश गरेपनि नेपाली गाडी भने नेपाल प्रवेश गर्न नपाएका हुन् । भारततर्फ नेपालको लागि अत्यावश्यक बस्तु सहितका करिब ५ सय मालवाहक गाडी रोकिएका छन् । नेपालमा सामान पु¥याएर सीमानामा पुगेका २ सय १९ गाडी भने आन्दोलनकारीले भारत जान दिएका नेपाली अधिकारीले बताएका छन् । ‘आज विहान २ सय १९ गाडी भारत प्रवेश गरेपनि उतावाट एउटा गाडी पनि नेपाल प्रवेश गरेनन्, नेपालले आफ्नो तर्फको अवरोध हटाएपछि भारततर्फ रोकिएका गाडी पनि नेपाल प्रबेश गर्न दिने आश्वासन पाइएको थियो, तर सो अनुसार काम भएन,’ भन्सार विभागका एक अधिकारीले भने । नेपाली सुरक्षाकर्मीले सोमवार विहान करिब साढे ४ बजे नेपाल भारत सिमानाको मितेरी पुलमा हस्तक्षेप गरी आन्दोलनकारीलाई हटाएको थियो । नेपाल प्रहरीले आन्दोलनकारीलाई हटाएपछि भारतीय गाडी भारत प्रवेश गरेका हुन् । भारतीय अधिकारीले विहान १० बजेदेखि नेपाली गाडी नेपाल प्रवेश गर्न दिने आश्वासन नेपाली अधिकारीलाई दिएका थिए । भारतीय अधिकारीले भन्सार पास भएका नेपाली गाडीलाई पनि नेपाल प्रवेश गर्न नदिएका हुन् । आन्दोलनकारीले पुन मितेरी पुलमा धर्ना थालेका छन् । सोही धर्नालाई देखाउदै भारतीय अधिकारीले गाडी नेपाल प्रवेश गर्न नदिएको नेपाली पक्षको भनाइ छ । भारतीय गाडी लामो समयदेखि नेपाली सीमामा रोकिएपछि भारतीय चालक आन्दोलित बनेका थिए । भारतले आफ्ना नागरिकको दबाबपछि भारतीय गाडी चलाखीपूर्वक भारत प्रवेश गराएको हो ।
