काठमाडौं । एउटा चाउचाउको ब्रान्डले घरघरमा चिनाएको नाम । उद्योग, बैंकिङ र होटल व्यवसायमा फैलिएको व्यावसायिक साम्राज्य । फोर्ब्सको अर्बपति सूचीमा सूचीकृत नेपाली उद्यमी । अब त्यही नाम नेपाली कांग्रेसको उपसभापतिको जिम्मेवारीमा पुगेको छ ।
विनोदकुमार चौधरीको परिचय यतिमै सीमित छैन । उनी व्यवसायी, उद्योग क्षेत्रका संस्थागत नेतृत्वकर्ता, संविधानसभा सदस्य, सांसद र राजनीतिज्ञ हुन् । व्यापारबाट आर्थिक शक्ति आर्जन गरेका चौधरीले त्यसलाई राजनीतिक यात्रासँग पनि जोडेका छन् । कांग्रेसको उपसभापतिमा उनको निर्वाचित यात्राले यही बहुआयामिक परिचयलाई फेरि चर्चामा ल्याएको छ ।
१ हजार ७४५ मतसहित उपसभापति
नेपाली कांग्रेसको १५औँ महाधिवेशनमा चौधरी समावेशी समूहबाट उपसभापति पदका उम्मेदवार बनेका थिए । अन्तिम मतपरिणामअनुसार उनले १ हजार ७४५ मत प्राप्त गर्दै उक्त पद जिते ।
उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी जीवन परियारले १ हजार ६५८ मत पाए । त्यस्तै, फरमुल्लाह मन्सुरले १ हजार १४४, सीता गुरुङले १ हजार ११२ र रञ्जित कर्णले ५६२ मत प्राप्त गरे ।
पाँच उम्मेदवारबीचको प्रतिस्पर्धामा चौधरीले परियारलाई ८७ मतले पछि पारे । उद्योग–व्यवसायमा स्थापित उनको परिचय अब कांग्रेसको संगठनात्मक नेतृत्वसँग जोडिएको छ ।
पारिवारिक व्यवसायदेखि अन्तर्राष्ट्रिय बजारसम्म
वि.सं. २०१२ साल चैत ३१ गते काठमाडौंमा जन्मिएका चौधरी चौधरी ग्रुपका अध्यक्ष हुन् । उनले पारिवारिक व्यवसायलाई विस्तार गर्दै विभिन्न क्षेत्रमा फैलिएको व्यावसायिक समूहका रूपमा विकास गरेका छन् ।
वाइवाई चाउचाउ उनको व्यावसायिक पहिचानको प्रमुख आधार हो । नेपालमा लोकप्रिय बनेको यो ब्रान्डले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा समेत आफ्नो उपस्थिति विस्तार गरेको छ । खाद्य उद्योगसँगै चौधरी ग्रुप बैंकिङ, होटल तथा आतिथ्य सेवा, रियल इस्टेट, सिमेन्ट, ऊर्जा र अन्य क्षेत्रमा पनि संलग्न छ ।
चौधरीको व्यावसायिक सफलताले उनलाई नेपालका चर्चित उद्योगपतिमध्ये स्थापित गरेको छ । सन् २०१३ मा अमेरिकी व्यावसायिक पत्रिका फोर्ब्सले उनलाई अर्बपतिको सूचीमा समावेश गरेको थियो । उनी फोर्ब्सको अर्बपति सूचीमा सूचीकृत हुने पहिलो नेपाली बने ।
उनको व्यावसायिक यात्रा उत्पादन र व्यापारमा मात्र सीमित छैन । नेपालमा निजी क्षेत्रको विस्तार, लगानी र औद्योगिक विकाससम्बन्धी बहसमा पनि उनको संलग्नता रहँदै आएको छ ।
उद्योग क्षेत्रको नेतृत्व
चौधरीले आफ्नो व्यावसायिक अनुभवलाई उद्योग क्षेत्रका संस्थागत गतिविधिमा पनि उपयोग गरे । उनी नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका पूर्वअध्यक्ष हुन् भने नेपाल उद्योग परिसंघका संस्थापक अध्यक्षका रूपमा पनि परिचित छन् ।
निजी क्षेत्रको लगानी विस्तार, उद्यमशीलता प्रवर्द्धन र औद्योगिक विकाससँग सम्बन्धित मुद्दामा उनको भूमिका रहँदै आएको छ । व्यावसायिक क्षेत्रमा स्थापित पहिचानले उनलाई राजनीतिक वृत्तमा पनि छुट्टै परिचय दिएको छ ।
एमालेबाट राजनीतिक यात्रा सुरु
चौधरीको राजनीतिक यात्रा नेकपा एमालेबाट सुरु भएको थियो । वि.सं. २०६४ सालको पहिलो संविधानसभा निर्वाचनमा उनी एमालेबाट समानुपातिकतर्फ सभासद् बने । त्यसबेला उनी उद्योग–व्यवसायसँगै संसदीय राजनीतिमा पनि प्रवेश गरेका थिए ।
वि.सं. २०७४ सालमा उनी नेपाली कांग्रेसमा प्रवेश गरे । सोही वर्षको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा कांग्रेसबाट समानुपातिक सांसद बने । यसरी उनको राजनीतिक यात्रा एमालेबाट सुरु भएर कांग्रेसको संसदीय तथा संगठनात्मक राजनीतिसम्म आइपुग्यो ।
वि.सं. २०७८ सालमा भएको कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशनबाट उनी पार्टीको केन्द्रीय सदस्य बने । त्यसपछि पार्टीका गतिविधिमा संलग्न रहँदै आएका चौधरीले वि.सं. २०७९ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा प्रत्यक्ष निर्वाचनको प्रतिस्पर्धा गरे ।
नवलपरासीबाट संसद्सम्म
वि.सं. २०७९ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा चौधरी नेपाली कांग्रेसका तर्फबाट नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम)-१ मा उम्मेदवार बने । उनले २९ हजार ४९५ मत प्राप्त गर्दै जनता प्रगतिशील पार्टीका उम्मेदवार हृदयेश त्रिपाठीलाई पराजित गरे । त्रिपाठीले २२ हजार ३०८ मत प्राप्त गरेका थिए । चौधरी ७ हजार १८७ मतको अन्तरले निर्वाचित भएका थिए ।
समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट संसद् प्रवेश गरेका उनी त्यसपछि प्रत्यक्ष निर्वाचन जितेर प्रतिनिधिसभामा पुगे । यसले उनको राजनीतिक यात्रामा अर्को चरण थप्यो ।
तर, उनको संसदीय यात्रा सधैँ सहज रहेन । वि.सं. २०८२ सालको प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा नवलपरासी-१ बाटै उम्मेदवार बनेका चौधरी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका विक्रम खनालसँग पराजित भए । खनालले ४५ हजार २४१ मत प्राप्त गर्दा चौधरीले ९ हजार ५०२ मत पाए ।
निर्वाचनमा पराजय भोगे पनि चौधरी पार्टी राजनीतिबाट बाहिरिएनन् । कांग्रेसको संगठनात्मक गतिविधिमा सक्रिय रहँदै उनले उपसभापति पदमा प्रतिस्पर्धा गरे र अन्ततः निर्वाचित भए ।
व्यवसायीबाट पार्टीको नेतृत्वमा
चौधरीको राजनीतिक यात्रालाई हेर्दा उनले संसदीय प्रतिनिधित्व र पार्टी संगठन दुवैमा भूमिका निर्वाह गरेको देखिन्छ ।
एमालेबाट समानुपातिक सभासद् बनेका उनी कांग्रेसमा प्रवेश गरेपछि समानुपातिक सांसद, प्रत्यक्ष निर्वाचित प्रतिनिधिसभा सदस्य र केन्द्रीय सदस्य बने । अहिले उनी उपसभापति भएका छन् ।
उनको व्यावसायिक पृष्ठभूमि राजनीतिक क्षेत्रमा चर्चाको विषय बन्ने गरेको छ । निजी क्षेत्रको लगानी, रोजगारी सिर्जना, औद्योगिक उत्पादन र आर्थिक विकाससम्बन्धी अनुभवलाई राजनीतिक नीतिनिर्माणमा उपयोग गर्न सकिने सम्भावना छ । तर त्यसको प्रभावकारिता उनले पार्टीभित्र र सार्वजनिक नीतिमा निर्वाह गर्ने भूमिकाबाट मापन हुनेछ ।
व्यवसायमा हासिल गरेको सफलता आफैमा राजनीतिक सफलताको सुनिश्चितता होइन । त्यस्तै, निर्वाचनमा पराजित हुनु पनि पार्टीभित्रको संगठनात्मक भूमिका समाप्त हुनु होइन । चौधरीको पछिल्लो यात्राले यी दुई फरक क्षेत्रबीचको सम्बन्धलाई देखाउँछ ।
अबको परीक्षा
कांग्रेसको उपसभापति बनेपछि चौधरीका अगाडि पार्टी संगठनमा भूमिका निर्वाह गर्ने, आर्थिक तथा औद्योगिक मुद्दालाई राजनीतिक बहसमा उठाउने र निजी क्षेत्र तथा राज्यबीचको सम्बन्धलाई नीतिगत तहमा कसरी अघि बढाउने भन्ने प्रश्न छन् ।
उनको अनुभवले आर्थिक विकास, लगानीमैत्री वातावरण, रोजगारी र उद्यमशीलतासम्बन्धी बहसमा योगदान दिन सक्ने सम्भावना छ । तर त्यसलाई व्यवहारमा उतार्न पार्टीको सामूहिक नेतृत्व, नीतिगत स्पष्टता र सार्वजनिक जवाफदेहितासँग जोडिन आवश्यक हुन्छ ।
वाइवाईको ब्रान्डबाट अन्तर्राष्ट्रिय व्यावसायिक पहिचान बनाएका चौधरी अब कांग्रेसको नेतृत्व तहमा पुगेका छन् । उद्योगपतिको पहिचानबाट राजनीतिमा प्रवेश गरेका उनको यात्राले नयाँ जिम्मेवारी पाएको छ । अब उनको भूमिका व्यवसायमा हासिल गरेको सफलताको चर्चा मात्र होइन, पार्टी संगठन र सार्वजनिक नीतिमा उनले पुर्याउने योगदानबाट पनि मूल्यांकन हुनेछ ।
