समाज : जीवनशैली

काठमाडौं । हिन्दुहरुको प्रमुख चाडमध्ये माघे संक्रान्ति पनि महत्वपूर्ण पर्व हो । परम्परादेखि मानी आएको धार्मिक तथा सांस्कृतिक महत्व बोकेको यो संक्रान्तिलाई मकर संक्रान्तिको रुपमा पनि चिनिन्छ । माघे संक्रान्तिमा विशेष गरेर घ्यू चाकु, तिलको लड्डू, फापरको फुरौला, तरुल, सखरखण्ड जस्ता खाद्यपदार्थ खाने प्रचलन छ । माघे संक्रान्तिको आसपासमा यस्ता खाद्यपरिकार विक्री वितरणको लागि पर्याप्त मात्रामा राखिएका पनि हुन्छन् । खाद्य प्रविधि तथा गुण नियन्त्रण विभागका प्रवक्ता मोहनकृष्ण महर्जनका अनुसार व्यवसायिक चाकु उत्पादन गर्ने संस्था विभागमा दर्ता भएका छैनन् । यसैकारण यस्ता खाद्य पदार्थको गुणस्तरमा यकिन हुन सकिने अवस्था भने छैन । तर, परम्परादेखि उत्पादन गरिदै आएको खाद्य पदार्थ भएकोले गुणस्तरहीन हुन्छन् भनेर आरोप लगाइहाल्न मिल्ने अवस्था पनि छैन । गुलियो तथा अमिलो खाद्य पदार्थ आफैमा सुरक्षित खाद्यपदार्थ भएकाले यसको विग्रिने सम्भावना अति हुन्छ । सखर तथा चिनीलाई पकाएर बनाउने चाकुको गुणस्तरमा विभागले हालसम्म बजारमा अनुगम गरेको छैन । काठमाडौं उपत्यकामा धेरै चाकु उत्पादन हुने स्थान टोखा हो । टोखामा माघे संक्रान्तिताका धेरै परिमाणमा चाकु उत्पादन हुने गर्छ । घरमा नै बनाउने आफ्नै प्रक्रिया भएकोले पनि यसको विश्वनियता बढ्दै गएको छ र पछिल्लो समय चाकुलाई नेपाली चक्लेटको रुपमा ब्राण्डिङ गर्ने प्रयास पनि भएको छ । बजारमा माघे संक्रान्ति तथा नेवारहरुको यमुरी पूर्णिमाको दिन चाकुको प्रयोग धेरै हुने भएपनि हालसम्म कुनै गुनासो नआएको विभागको भनाइ छ । चाकु बनाउने तरिका पानीमा सखर राखेर आगोमा लामो समयसम्म पकाउने, उक्त पानी र सखर पाकेसँगै ठूलो खुल्ला भाँडोमा राख्ने । तातो सेलाएसँगै त्यसलाई रंग परिवर्तन नहुँदासम्म फिट्ने । त्यसपछि आफूलाई चाहिने मात्रामा किसकिस, काजु, नरिवल मिसाएर केही समय खुल्ला छोड्ने । यस्तै, घरेलु तरिकाले आफूले चाहेअनुसारको आकारमा चाकु तयार गर्न सकिन्छ । यस्ता छन् चाकुको फाइदा गुलियो खाद्यवस्तुले शरिरलाई शक्ति प्रदान गर्ने गर्दछ । जाडो मौसममा थकित शरिरलाई सन्तुलन गर्ने काम गुलियो खाद्यान्नभित्र पाइन्छ । चिसोबाट थाकेको शरिरलाई न्यायो हुन्छ भन्ने मान्यताका साथ चाकु, घ्यू, तरुल, तिल, सक्खरखण्ड जस्ता खाद्यपदार्थलाई प्रसादको स्वरुप लिने गरिँदै आएको छ । सखर र पानीबाट बन्ने चाकुमा कार्बाेहाइड्रेड प्रशस्त मात्रामा हुन्छ । त्यस्तै, चाकुमा हुने कालो पदार्थमा अधिक मात्रामा आइरन पाइने हुँदा कमजोर शरिर तथा रक्तअल्पता भएका विरामीको लागि यसले धेरै फाइदा गर्छ । शरिरलाई ताप प्रदान गर्नका लागि घ्यू सन्तुलित मात्रामा प्रयोग गर्दा उपयुक्त हुन्छ । जाडोयाममा शरिरलाई अधिक मात्रामा उर्जा आवश्यक पर्ने हुँदा घ्यू र चाकु प्रयोग गरिएको हो ।

काठमाडाैं । ग्रीन टी धेरै मानिसको लागि स्वस्थ जिवनशैलीको प्रतिज्ञा दिने पेय पदार्थ हो । यसमा धेरै मात्रामा ऐन्टीअक्सीडेण्ट हुने गर्दछ, जसले शरीरको कोषलाई क्षति हुनबाट बच्न मद्दत गर्दछ । ग्रीन टीले शरीरको बोसोलाई पगाल्ने, सास गन्हाउनलाई कम गर्न, मुटुरोगबाट बचाउने, शरीरको विषाक्त हटाउने, पाचनशक्ति राम्रो बनाउने र ढल्कदो उमेरले बाहिरी रुपमा पार्न प्रभावलाई कम गर्न मद्दत गर्दछ । साथै शुद्ध अर्गानिक ग्रिन टीको ‘डिटोक्सीफाइङ इफेक्ट’ ले छाला चम्काउनुको साथै रोग प्रतिरोध गर्ने क्षमतालाई पनि बढाउँछ। तर, ग्रीटीले माथि उल्लेखित फाईदा गर्छ भन्दैमा जति पायाे त्यति खानु उपयुक्त होला ? स्वास्थ्य विज्ञहरुका अनुसार यस्तो गर्नु स्वस्थकर हुँदैन । प्रस्तुत छ ग्रीन टी कसरी खाने भन्ने विषयमा आहार विशेषज्ञ मिनाकुमारी शाहसँग कुरा गरेर तयार पारिएको हेल्थ टिप्स : दिनमा दुईदेखि ३ कप ग्रीन टीमा उच्च मात्रामा एन्टिअक्सिीडेण्ट र यसमा प्राकृतिक बोटबिरुवामा आधारित टानिन र फेल्भोनोईड जस्ता तत्व पाईन्छ । यसको अधिक सेवन विष बराबर हुनसक्छ वा यसले कलेजोलाई क्षति पुराउन सक्छ । यस्तै, यसले पत्थरी हुने सम्भावना पनि बढाएर जान्छ । त्यसैले दिनमा कहिले पनि दुईदेखि तीन कपभन्दा बढि ग्रीन टीको सेवन नगर्नुहोस् । खाली पेटमा नखानुहोस् तपाईको दिनको सुरुवात क्याफिनबाट गर्दा तपाईलाई बढि तागत प्राप्त हुन्छ । तर, यसले तपाईको पेटको सन्तुलन बिगार्न सक्छ । त्यसैले ग्रीन टीको सट्टा दिनको सुरुवात मनतातो पानी, कागती र मह अथवा फलफूलको साथ सुरु गर्नुहोस् । खानापछि तुरुन्तै पनि नखानुहोस् धेरै मानिसहरु खाना लगतै ग्रीन टी पिउने गर्छन् । तर, यसो गर्नाले यसले शरीरको पौष्टिक अवशोषण क्षमता रोक्न सक्छ । यसको मतलब तपाईले खाएको खानेकुराको पोषण ग्रीन टीमा भएको क्याफिन र टानिनले अवरोध सिर्जना गरी राम्रोसँग समाहित हुँन दिँदैन । साथै, यसले ग्यास्ट्रिक रसलाई पनि पातलो पार्न सक्छ, जसले पाचन प्रणाली बिगार्न सक्छ । त्यसैले खानाको ४० देखि ४५ मिनेट अघि वा पछि मात्र ग्रीन टी पिउन उत्तम हुन्छ । राति नपिउनुहोस् राति अबेला ग्रीन टी नखानुहोस्, किनभने यसले तपाईको निन्दाउने समय बिगार्नको साथै तनाव बढाउन सक्छ । ग्रीन टी ब्याग पुनः प्रयोग नगर्नुहोस् पहिले प्रयोग गरेको ग्रीन टी ब्यागमा धेरै मात्रामा क्याफिन हुने गर्दछ, जसले नियमअनुसार ग्रीन टी ब्यागभन्दा ग्रीन टीको पात प्रयोग गर्न सबैभन्दा उत्तम मानिन्छ । साधा पानी धेरै पिउनुहोस् ग्रीन टी एक मुत्रवर्धक पनि हो, जसले लगातार पिसाब लाग्ने गराउन सक्छ । त्यसैले तपाईले आफ्नो शरीरमा पानीको कमि हुन नदिनलाई पानीको सेवन गरिरहनुहोस् । कम रक्तचाप भएको व्यक्तिले नखाने कम रक्तचाप भएको व्यक्तिले कहिले पनि ग्रीन टी खानुहुदैन । यसले शरीरको ईनर्जीलाई चाढै पगाल्ने र शरीरमा तागत कम हुने हुनाले रक्तचाप कम भएको व्यक्तिले कहिले पनि ग्रीन टीको सेवन गर्नुहुदैन ।

काठमाडौं । आशा लघुवित्त वित्तीय संस्थाले बाराको आदर्श कोटवालमा तीन दिने सीपमूलक तालिम संचालन गरी सम्पन्न गरेको छ । संस्थो पुस २३, २४ र २५ गते संस्थाले शाखा कार्यालय आदर्श कोटवाल बारामाआबद्ध सदस्यहरु मध्ये ११० जना महिला सदस्यहरुलाई निःशुल्क रुपमा लुगाधुने झोल साबुन तथा सर्फ बनाउने तालिम दिएको हो । तालिम कार्यक्रमलाई उद्घाटन गर्दै आदर्श कोटवाल गाउँपालिकाका प्रमुख मोहम्मद मुस्तफा अन्सारीले यस्ता कार्यक्रमले महिलाहरुलाई उद्यमशील बन्न थप सहयोग पुग्ने बताएका छन् । साथै, उक्त कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै गाउँपालिकाका उपप्रमुख पुनम देबी साहले तालिम पश्चात महिलाहरुलाई लघु उद्यम गर्नका लागी थप सहयोग पुग्ने बताएका छन् । उक्त शाखाका प्रमुख प्रभु कुमार यादवले यस कार्यक्रम पश्चात सदस्यहरुको ब्यवसायमा वृद्धीभई यस क्षेत्रका विपन्न महिलाहरुको आर्थिक क्रियाकलापमा वृद्धि हुनुका साथै आत्मनिर्भरतातर्फ उन्मुखहुन सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । वित्तीय संस्थामा कार्यरत कल्याणी खरेलले प्रशिक्षण दिएको उक्त तालिमबाट सहभागीहरुले कम लगतमा लुगा धुने झोल सर्फ तथासर्फ बनाउने तरिका, बजारीकरण लगायतका सम्बन्धमा जानकारी लिएका छन् । हालै यस वित्तीय संस्थाले विभिन्न शाखा कार्यालयहरु मार्फत झण्डै २ हजार एक सय ५५ जना विपन्न महिलाहरुलाई यस प्रकारका सीपमूलक तालिमहरु प्रदान गरिसकेको छ । वित्तीय संस्थाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत बद्री प्रसाद दुलालले यस्ता सीपमूलक तालिमहरु सम्पूर्ण शाखा कार्यालयहरुबाट संचालन गरी सदस्यहरुको सीप अभिवृद्धि गरी आत्मनिर्भरतातर्फ उन्मुख गराउन वित्तीय संस्था क्रियाशील रहने बताएका छन् । हालसम्म वित्तीय संस्थाले २९ वटा जिल्लाहरुका ५५ शाखा कार्यालयहरु मार्फत करीब ५२ हजार भन्दा बढी सदस्यहरुलाई वित्तीय सेवा उपलब्ध गराउँदै आएको छ ।