आयोजना अध्ययन गर्न अष्ट्रेलिया होइन, माथिल्लो तामाकोसी जाऊ- ऊर्जा मन्त्रालय
काठमाडौं । ऊर्जा मन्त्रालयले जलविद्युत् परियोजनाका बारेमा अध्ययन गर्न माथिल्लो तामाकोसी जलविद्युत् आयोजनामा जान नलसिंहगाड जलविद्युत् आयोजनाका पदाधिकारीलाई निर्देशन दिएको छ । ठूला जलाशययुक्त आयोजना अध्ययन गर्ने भन्दै परियोजनाका पदाधिकारी अष्ट्रेलियाको भ्रमण गर्न लागेको विषय सार्वजनिक भएपछि ऊर्जाले सो निर्देशन दिएको हो । मुलुकभित्रै ४५६ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो तामाकोसी आयोजना निर्माणको चरणमा रहेको र सोही आयोजनाको अध्ययन गर्दा साधन, स्रोत र पैसाको समेत बचत हुने भन्दै ऊर्जाले विदेश जाने काम नगर्न आग्रह गरेको थियो । तर नलसिंहगाड विकास समितिका पदाधिकारीले भने विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डिपीआर)को काम गरिरहेको परामर्शदाता कम्पनीले नै खर्च व्योहोर्ने भन्दै भ्रमण गर्दा उपयुक्त हुने जनाएको थियो । ऊर्जामन्त्री जनार्दन शर्माले आयोजनाको नाममा अध्ययन गर्ने भए माथिल्लो तामाकोसी जान आफूले निर्देशन दिएको जानकारी दिए । “मेरो, ऊर्जा सचिवको समेत भ्रमण दलमा नाम राखेर प्रस्ताव आएको थियो । मैले, मेरो र सचिवज्यूको नाम भने काटिदिए । आयोजनाका अन्य पदाधिकारीलाई पनि विदेश जाने भन्दा स्वदेशमा नै निर्माण भइरहेका आयोजनामा अध्ययन गर्न भनेको छु,” मन्त्री शर्माले भने । आयोजनाका कार्यकारी निर्देशक मोतीबहादुर कुँवरले भने नेपाल सरकारलाई कुनै पनि आर्थिक भार पर्ने गरी आफूहरुले विदेश भ्रमण गर्न नलागेको बताए । विस्तृत अध्ययन प्रतिवेदन तयार पार्ने क्रममा भएको सम्झौता बमोजिम नै भ्रमणको मनोनयन भएको र त्यसमा कुनै पनि खर्च सरकारको नपर्ने उनको भनाइ छ । आयोजनाका पदाधिकारीले भने अमेरिकाको क्यालिफोनिर्याको भ्रमण गर्न चाहेको थियो । तर सो स्थानमा हाल हिँउ परिरहेको भन्दै अष्ट्रेलिया जाने कार्यक्रम बनाएको हो । कुल ४१० मेगावाट क्षमताको सो आयोजनालाई प्राविधिक रुपमा समेत सवल र शसक्त बनाउने लक्ष्यका साथ भ्रमणको कार्यक्रम बनाइएको कार्यकारी निर्देशक कुँवरको भनाइ छ । भ्रमणको प्रस्ताव मात्रै तयार भएको जानकारी दिँदै कार्यकारी निर्देशक कुँवरले अर्थ मन्त्रालयले स्वीकृति नदिँदासम्म भ्रमण हुननसक्ने बताए। भ्रमणदलमा ऊर्जा राज्यमन्त्री सत्यनारायण भगत, आयोजनाका अध्यक्ष शेरबहादुर शाही, कार्यकारी निर्देशक कुँवरलगायत सहभागी हुने गरी प्रस्ताव गरिएको छ । प्राविधिक क्षमता अध्ययन गर्ने शीर्षकमा आयोजना विकास समितिसँग रु दुई करोड बजेट रहेको छ । आयोजनाको हाल डिपीआर काम अगाडि बढिरहेको छ । आगामी वर्षभित्र डिपिआर तयार गरेर निर्माणमा जाने योजनामा नलसिंहगाड आयोजना विकास समितिले जनाएको छ । आयोजनाको पहुँचमार्ग, कर्मचारी आवास गृह तथा मुआब्जा वितरणको कार्य हाल जारी छ । राष्ट्रिय गौरवको आयोजना बनाउन प्रस्ताव जाजरकोटमा आयोजना स्थल रहेको सो आयोजनालाई राष्ट्रिय गौरवको आयोजना बनाउन मन्त्रिपरिषद्मा प्रस्ताव लगिएको छ । ऊर्जामन्त्री शर्माले स्थानीयवासी, राजनीतिक दल तथा सरोकार भएका सबै निकायको आग्रहअनुसार नै राष्ट्रिय गौरवको आयोजना बनाउने सम्बन्धी प्रस्ताव गरेका छन् । आयोजनालाई राष्ट्रिय गौरवको बनाउन सकिए कार्यान्वयनमा लैजान सहज हुने आयोजनाको बुझाइ रहेको छ । “मन्त्रीज्यूले एकदमै महत्व दिएर आयोजनालाई राष्ट्रिय गौरवको आयोजना बनाउन पहल गरेको छ । आशा छ सबैको सहयोग भए सहज हुन्छ,” कुँवरले भने । रासस
कुशकुमार जोशी नयाँ शक्तिमा प्रवेश, बाबुराम भट्टराईको अवैतनिक सल्लाहकार नियुक्त
काठमाडौं । नेपाल उद्योग बाणिज्य महासंघका पुर्व अध्यक्ष कुशकुमार जोशी नयाँ शक्तिमा प्रवेश गरेका छन् । जोशीलाई नयाँ शक्ति पार्टी नेपालका संयोजक डा. बाबुराम भट्टारईले आफ्नो अवैतनिक सल्लाहकार नियुक्त गरेका हुन् । भट्टराईले जोशीलाई निजी क्षेत्रका तर्फबाट अवैतनिक सल्लाहकार नियुक्त गरेका हुन् । डा. भट्टराई र जोशीको पहिले देखिनै राम्रो सम्बन्ध रहेको थियो । भट्टराई प्रधानमन्त्री हुँदै नै नेपाल पुर्वाधार विकास कम्पनीले काठमाडौं-कुलेखानी-हेटौडा सुरुङ मार्ग निर्माणको अनुमति पाएको थियो । त्यतिबेला जोशी सुरुङ मार्ग बनाउने नेपाल पुर्वाधार विकास कम्पनीको अध्यक्ष थिए । पछिल्लो समय व्यवसायीक संकटका बेलामा संरक्षणका लागि राजनीतिक पार्टी प्रवेश गर्ने लहर चलेको छ । त्यसकै एक ज्वलन्त उदाहरणका रुपमा जोशीले नयाँ शक्ति पार्टी रोजेका हुन् ।
नेपालको उर्जा क्षेत्रमा लगानी गर्न बंगलादेश इच्छुक, विद्युत व्यापार सम्झौताको प्रतिक्षा
काठमाडौं । बंगलादेशकी नेपालका लागि राजदुत मास्फी बिन्टे साम्सले नेपालमको उर्जा क्षेत्रमा एक अर्बको लगानी गर्न इच्छुक रहेको बताएकी छिन् । भारतसँग उर्जा व्यापार कायम रहेको बंगलादेशले निकट भविष्यमा नेपालसँग उर्जा सम्झौता गर्नसक्ने उनले बताइन् । उर्जा विकास परिषधले आयोजना बिहीबार आयोजना गरेको छलफल कार्यक्रममा बोल्दै साम्सले बंगलादेशको वर्षै पिच्छे बढ्दो अर्थतन्त्रलागि उर्जा क्षेत्रमा लागनी अपरिहार्य रहेको उल्लेख गर्दै नेपालबाट उर्जा खरिद गर्न बंगलादेश तयार रहेको बताइन् । उनले भनिन्, ‘हामी नेपालबाट उर्जा आयात गर्ने विषयमा अध्ययन गरिरहेका छौं।’ बंगलादेशको औषत माग १५ हजार मेगावाट छ । सन् २०३० मा यसको माग ३५ हजार मेगावाट पुग्ने अनुमान गरेको छ । उक्त मागलाई धान्नका लागि पनि बंगलादेशले तयारी गरिरहेको साम्सले बताएकी छिन् । ‘हामी उर्जाको भोका छौं’, उनले भनिन्, ‘ हामीले छिमेकी मुलुक भुटान र नेपालमा उर्जाका क्षेत्रमा लगानी गर्ने सोच बनाएका छौं ।’ नेपालसँग उर्जा व्यापार सम्झौता (पिटिए) गरेपछि भारतकै बाटो हुँदै बंगलादेशमा विद्युत बेच्ने विकल्प पाउने पनि उनले बताईन् । बंगलादेशको अर्थतन्त्र तिव्र गतिमा विकास भैरहेकाले उसका लागि विभिन्न मुलुकसँगको व्यापार अनिवार्य रहेको र नेपालसँग त्यस्तो व्यापारका लागि तयार रहेको उनको भनाई थियो । बंगलादेशको उर्जा क्षेत्रमा उर्जा विकास बोर्ड, वितरण प्राधिकरण, प्रसारण लाइन प्राधिकरण र ग्रामिण विद्युतियकरण विभाग रहेको उनले जानकारी दिइन् । बंगलादेशका प्रधानमन्त्रीले नेपालको भ्रमण गर्न चाहेको बताउँदै साम्ले दुई देशबिचको सम्बन्ध विस्तार हुँदै आपसी हित प्रवर्द्धनमा सघाउन पुग्ने धारणा पनि राखिन । ‘नेपालले बिमस्टेकको बैठक बेलाउन लागेको छ, त्यसमा हाम्रा प्रधानमन्त्री पनि नेपाल आउनेछन र त्यसमा हामीले उर्जा, पारवाहन र आर्थिक विकासका एजेण्डालाई प्राथमिकता दिनछौं’, साम्सले भनिन् । उर्जा विकास परिषदका अध्यक्षका सुजित आचार्यले पनि नेपाल र बंगलादेशबिच हुने उर्जा व्यापार सम्झौताले दुबै देशलाई लाभ हुने बताए । नेपालमा ११ हजार नदिनाला रहेको र धेरैमा जलविद्युत उत्पादन आरम्भ भएकाले नेपाल र बंगलादेशबिच पिटिए गरेर दिर्घकालिन लाभ लिन सकिनेमा उनको जोड थियो । उनले दोश्रो उर्जा सम्मेलन सन २०१७ को सेप्टेम्बरमा आयोजना गर्न लागेको जानकारी पनि दिएका थिए । हाल नेपालले हिउँदमा भारतबाट ठुलो मात्रामा विद्युत खरिद गरिरहेको छ भने बर्षायाममा धेरै भएको विद्युत भारतलाई बेचिरहेको छ ।
१६ स्थानमा टेलिफोन टावर जडान गर्ने तयारी, कहाँ कहाँ जडान हुँदै ?
खोटाङ । सेवाग्राहीको समस्यालाई मध्यनजर गर्दै नेपाल टेलिकम खोटाङले जिल्लाका १६ स्थानमा टेलिफोन टावर जडान गर्ने तयारी गरेको छ । दिक्तेलको पुरानो बेसक्याम्प र रत्नपार्कमा थ्रीजी सहितको जिएसएम मोबाइल टावर जडान गर्ने तयारी गरेको टेलिकमले यसै चालु आर्थिक वर्षभित्र जिल्लाका थप १४ स्थानमा पनि टेलिफोन टावर जडान गर्ने तयारी गरेको हो । टेलिफोन टावर जडान गर्न भौतिक तथा प्राविधिक अध्ययन भइसकेको र सामान पनि ल्याउन थालिएको टेलिकमका प्रमुख भरोसी साहले जानकारी दिए । “सदरमुकाम दिक्तेलकै केही क्षेत्र र जिल्लाका धेरै ठाउँबाट मोबाइलले राम्रो काम नगरेको जनगुनासो आएको छ,” उनले भने, “टेलिफोन टावर जडान गरेपछि सेवाग्राहीको सबै समस्या समाधान हुन्छ ।” टेलिकमले दिक्तेलको दुई ठाउँका साथै बाहुनीडाँडा, बाम्राङ, बराहपोखरी, खार्पा, बतासे, सप्तेश्वर, बुइपा, फेदी, रतन्छा, सल्ले, स-छितापोखरी, सावाकटहरे, सिम्पानी र काहुले गाविसमा टावर जडान गर्नेछ । टेलिफोन टावरका लागि आवश्यक उपकरण ल्याउने काम भइरहेको टेलिकमले जनाएको छ । त्यसो त खोटाङ पहिलेको भन्दा सञ्चार सुविधामा अग्रस्थानमा आएको छ । यसअघि जिल्लामा तीनसय ५० थान ल्यान्डलाइन टेलिफोन र केही सङ्ख्यामा मोबाइल सेवा सञ्चालनमा आएको जिल्लामा अहिले करिब दुई हजारको हाराहारीमा ल्यान्डलाइन टेलिफोन विस्तार गरिएको छ । जिल्लाको धार्मिक तथा पर्यटकीयस्थल हलेसी, चिसापानी, ऐँसेलुखर्क र खोटाङबजारमा ल्यान्डलाइन टेलिफोन विस्तार भइसकेको छ । जिल्लामा लाखौँको सङ्ख्यामा नमस्ते र स्काई फोन चलाउने सेवाग्राही छन् । टेलिकमबाट मात्रै ४१ हजार तीनसय ४२ थान जिएसएम सेवाअन्तर्गत नमस्ते मोबाइलको सिम वितरण गरिएको र १० हजार दुईसय ४८ वटा सिडिएमए र स्काई फोनको कार्ड वितरण गरिएको जनाइएको छ । इन्टरनेट सेवाअन्तर्गत जिल्लामा दुईसय ६६ ल्यान्डलाइन टेलिफोनमार्फत उपभोक्ताले एडिएसएल सेवा सञ्चालन गरिरहेका छन् । रासस
सनराइज बैंकले शुरु गर्यो चिपमा आधारित इएमभी कार्ड
काठमाडौं । सनराइज बैंकले चिपमा आधारित इएमभी कार्डहरुको शुरुवात गरेको छ । बैंकले विद्युतिय कारोवारको सुरक्षाप्रति सजग रही हाल प्रयोगमा रहेका कार्डहरुलाई थप सुरक्षित पार्दै उक्त कार्डहरु प्रचलनमा ल्याएको हो । साथै ग्राहकहरुलाई थप सुविधा दिने उद्धेश्यले चिपमा आधारित क्रेडिट कार्ड तथा विदेश जाने व्यक्तिहरुलाई लक्षित गर्दै विदेशी मुद्राको प्रिपेड कार्डहरु समेत प्रचलनमा ल्याएको छ । विद्युतिय कारोबारबाट सृजना हुने जोखिमलाई न्यूनिकरण गर्नको निमित्त हाल चल्तिमा रहेका म्याग्नेटि स्ट्रिप कार्डहरुलाई अन्तराष्ट्रिय स्तरको सुरक्षा मापदण्ड अनुसार चिपमा आधारित इएमभि कार्डमा क्रमशः प्रतिस्थापन गर्दै जाने बैंकले जनाएको छ । बैंकको हाल ६७ शाखा, ७२ एटिएम, १३ शाखा रहित बैंकिङ्ग सेवा तथा ३ वटा एक्स्टेन्सन काउन्टरहरु रहेका छन् ।
हिमालय एअरलाईन्सले शुरु गर्यो काठमाडौं-क्वालालम्पुर-काठमाडौं नयाँ उडान, हप्तामा ५ दिन सञ्चालन हुने
काठमाडौं । नेपाल-चीनको सँयुक्त लगानीमा सच्चालित हिमालय एअरलाईन्सले आफ्नो तेस्रो गन्तव्य काठमाडौं-क्वालालम्पुर-काठमाडौं मार्गको नयाँ उडान शुरु गरेको छ । शुरुवातसँगै एअरलाईन्स शुक्रबार बिहान त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलबाट दोहा र कोलम्बो पछिको गन्तव्य क्बालालम्पुर प्रस्थान गरेको हो । सँस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उडड्यन मन्त्रालयका मन्त्री जीवनबहादुर शाही, सह-सचिव बुद्धिसागर लामिछाने, नेपाल पर्यटन बोर्डका कार्यकारी अधिकृत दिपकराज जोशीद्वारा उडान सेवाको उद्घाटन गरिएको थियो । मलेसियन दुतावासको चार्ज दि एफिअर अहमद फादिल पनि क्वालालम्पुर उडानमा सहभागी थिए । उद्घाटन उडानबारे टिप्पणी गर्दै प्रशासन उपाध्यक्ष विजय श्रेष्ठले भने, “हिमालय एअरलाईन्सले निरन्तर यसको गन्तव्य बढाउदै छ । हामीलाई विश्वास छ, क्वालालम्पुरको प्रारम्भिक उडानमै शतप्रतिशत भरिभराउ र अग्रिम बुकिङ्गले हामीलाई यस उडान मार्गले सफलता पाउने रुपमा आत्मविश्वास दिलाएको छ ।” हप्ताको पाँच दिन उडान गर्ने एअरलाईन्सले काठमाडौं-क्वालालम्पुर-काठमाडौंको लागी शुरुवाती टिकटदर २५ हजार ३७५ (राउण्ड ट्रिप)कायम गरेको छ । उक्त दरमा सरकारी कर समावेश गरिएको छैन । “यीदुई शहरहरु जोडिएकोमा हामीगर्व गर्छाै र विश्व समुदायमा यो मार्गलाई सक्षम बनाउन सकेसम्म तप्पर रहने छौ ।” कम्पनीका उपाध्यक्षले बताए । एअरलाईन्सले कार्निभल ट्राभल एसडिएन बिएचडिलाई मलेसियाको लागी जेनरल सेल्स एजेन्ट छनोट गरेको छ । जेनरल सेल्स एजेन्टका रुपमा यसले एअरलाईन्सको बजार विस्तार, रिजर्भेसन र टिकट सेवाको प्रतिनिधित्व गर्नेछ । काठमाडौं–क्वालालाम्पुरः उडान समयतालिका –(माघ २८ देखि लागू)
कर्जा नियन्त्रणले सवारी साधनको व्यापार २० प्रतिशतले घट्न सक्ने, अर्थतन्त्र संकूचनतिर जाँदै
काठमाडौं । सवारी साधन खरिदका लागि प्रवाह गरिने कर्जा ‘अटोलोन’ नियन्त्रण गर्न नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकर्सलाई निर्देशन दिएपछि सवारी साधनको व्यापारमा करिव २० प्रतिशतले गिरावट आउने अनुमान गरिएको छ । सवारी कर्जा नियन्त्रणलाई अर्थतन्त्र संकूचनतिर लैजाने पहिलो कदमको रुपमा हेरिन लागेएको छ । सवारी साधन खरिदको लागि कर्जा प्रवाह नगर्ने राष्ट्र बैंकको नीति हो र बैंकहरुले सोहीअनुसार निर्णय गरेको भए त्यो गलत हुने नेपाल अटोमोवाईल डिलर्स एशोसिएशन (नाडा) का अध्यक्ष अञ्जन श्रेष्ठ बताउँछन् । ‘‘आधिकारीक निर्णय आएको छैन । समाचारमा आए जस्तै अटो लोन नियन्त्रण गरिन लागेको हो भने ‘रोग एउटा, उपचार अर्को’ हुनेछ’’ श्रेष्ठले भने । अटोलोन नियन्त्रण गरिएमा अटोमोवाइल्सको करिब २० प्रतिशतले खस्कने नाडाका उपाध्यक्ष शम्भुप्रसाद दाहाल बताउँछन् । ‘९८ प्रतिशत उपभोक्ताले बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट ऋण लिएर सवारी किन्ने गरेका छन्’ दाहाल भन्छन्-‘कर्जा नियन्त्रण हुने हो भने मोटर साईकलदेखि हेवि इक्वीप्टमेन्ट सम्मको आयात खस्कन सक्छ ।’ सवारी साधन किन्दा बैंक तथा वित्तीय संस्थाले तिनै साधनलाई धितोको रुपमा लिएर मूल्यको ८० प्रतिशत कर्जा लगानी गर्छन् । नेपालमा मात्र होइन, विश्वभरनै बैंकहरुले सवारी खरिदको लागि कर्जा प्रवाह गर्छन् । सवारी कर्जालाई बैंकहरुले सुरक्षीत लगानीको रुपमा लिन्छन् । ट्रक टिपर, एक्टाभेटर, डेजर, लोडर जस्ता सामाग्री उत्पादन र विकास निर्माणसँग प्रत्यक्ष सम्बन्धीत भएकोले त्यस्ता साधनमा पनि कर्जा नियन्त्रण गरिएमा त्यो ठूलो गल्ती हुने उनले बताए । ‘अटोलोन उठेन भन्ने पनि छैन, बैंकहरुले सीमा भन्दा बढी यस क्षेत्रमा लगानी गरे भन्ने पनि छैन’ दाहाल भन्छन्-‘सरकारले पूँजीगत खर्च गर्न नसक्दा समस्या आएको देखिन्छ । सरकारले पूँजीगत खर्च बढाउने हो भने सबै समस्या हल हुने थियो ।’ आर्थिक संकट आउँदा अमेरिका, चीन, जापान जस्ता विकशित देशका सरकारले खर्च वृद्धिलाई प्राथमिकतामा राखेको उदाहरण दिदै नेपाल सरकार, राष्ट्र बैंकले खर्च नियन्त्रण गर्ने नीति लिए भने आर्थिक वृद्धि संकूचित हुन सक्ने उनले बताए । सरकारको राजश्वमा करिव ३० प्रतिशत अटोमोवाइल्स सेक्टरको योगदान रहेको बताउँदै नाडाका महासचिव कृष्णप्रसाद दुलाल भन्छन-‘अटोलोन नियन्त्रण गरियो यो क्षेत्रको व्यापार मात्र खस्कदैन, सरकारको राजश्व पनि घट्नेछ, बैंक तथा बीमाको नाफा पनि घट्नेछ, आर्थिक वृद्धिलाई नै असर गर्नेछ ।’
बीमक संघको नेतृत्व सर्वसहमत चयन, अध्यक्षमा पुनः विजयबहादुर शाह
विजयबहादुर शाह काठमाडौं । नेपाल बीमक संघको नेतृत्व सर्वसहमतिमा चयन भएको छ । अध्यक्षमा विजयबहादुर शाह पुनः निर्वाचित भएका छन् । उनी एनएलजी इन्स्योरेन्स कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन् । संघको उपाध्यक्ष प्रुडेन्सियल इन्स्योरेन्स कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत विके महर्जन, महासचिव एनबी इन्स्योरेन्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत यूगेश भक्त बादे श्रेष्ठ, कोषाध्यक्ष सिद्धार्थ इन्स्योरेन्स कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत विरेन्द्र बैद्यबार भएका छन् । कार्यसमिति सदस्यहरुमा सगरमाथा इन्स्योरेन्स कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत चंकीकुँवर क्षेत्री र लुम्बिनी जनरल इन्स्योरेन्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत नूरप्रकाश प्रधान चुनिएका छन् । जीवन बीमा कम्पनीको तर्फबाट एक जना उपाध्यक्ष र दुई जना सदस्य भने टुंगो लाग्न बाँकी छ । जीवन बीमा कम्पनीहरुले पनि आफ्नो तर्फको प्रतिनिधि सर्वसहमतिमा छान्ने बताएका छन् । विधानअनुसार संघको कार्यसमितिको कार्यकाल २ वर्षको हुनेछ । संघको १५ औं साधारणसभाको कार्यक्रम आज भएपनि नेतृत्व चयनको विषयमा हिजै सहमति जुटेको हो । नयाँ नेतृत्वकोबारे औपचारिक घोषणा आज साँझ मात्र हुनेछ ।
