काठमाडौं । दैनिक उपभोग्य सामान किन्दा पसलबाट बिल लिनु धेरैका लागि औपचारिकता मात्रै हुन सक्छ । कतिपयले त केही सय रुपैयाँको सामान किन्दा बिल नै माग्दैनन् । तर, त्यही सानो बिल कसैका लागि लाखौँ रुपैयाँ जित्ने माध्यम बन्न सक्छ भन्ने उदाहरण जनकपुरका गौरीशंकर पण्डितले प्रस्तुत गरेका छन् ।
गत कात्तिक ५ गते जनकपुरका पण्डित बिग मार्ट पुगे । उनले त्यहाँबाट जम्मा ४१५ रुपैयाँ बराबरको सामान खरिद गरे । सामानको पैसा तिरेपछि उनले पसलबाट बिल पनि लिए । उनका लागि त्यो दिनको किनमेल सामान्य थियो । तर, त्यही किनमेलको बिलले उनको भाग्य बदलिदियो ।
बिग मार्टबाट सामान किनेपछि प्राप्त भएको बिलमा अंकित कुपन नम्बर ०९८०४६५५८१७५ थियो । उक्त कुपन नम्बर आन्तरिक राजस्व विभागले सञ्चालन गरेको करदाता प्रोत्साहन पुरस्कार योजनाको बम्पर उपहारका लागि छनोट भयो । त्यससँगै ४१५ रुपैयाँको सामान किनेका ती उपभोक्ता १० लाख रुपैयाँ पुरस्कारका हकदार बने ।
सामान्य किनमेलबाट अप्रत्याशित रूपमा लाखौँ रुपैयाँ हात पर्ने भएपछि एउटा बिलको महत्त्व कति ठूलो हुन सक्छ भन्ने उदाहरणसमेत बनेको छ ।
क्रिकेटरको हातबाट खुल्यो भाग्य
अर्थ मन्त्रालयको सभाहलमा आयोजित ‘कात्तिक महिनाको पहिलो पाक्षिक करदाता प्रोत्साहन पुरस्कार कार्यक्रम’ मा विजेताको घोषणा गरिएको थियो । कार्यक्रममा राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीका स्पिनर ललितनारायण राजवंशीसहितका क्रिकेट खेलाडी उपस्थित थिए ।
कार्यक्रममा पारदर्शी बाकसमा राखिएका कुपनमध्येबाट क्रिकेट खेलाडीहरूले चिट्ठा तानेर विजेता छनोट गरेका थिए । त्यस क्रममा जनकपुरका पण्डितले प्राप्त गरेको कुपन नम्बर बम्पर पुरस्कारका लागि छनोट भयो ।
विजेता घोषणा भएपछि आन्तरिक राजस्व विभागका महानिर्देशक डा. भीष्मकुमार भुसालले सम्बन्धित उपभोक्तालाई टेलिफोन गरेर १० लाख रुपैयाँको बम्पर पुरस्कार जितेको जानकारी दिए । अप्रत्याशित रूपमा ठूलो पुरस्कार जितेको खबर पाएपछि उक्त उपभोक्ताका लागि सामान्य किनमेल अविस्मरणीय बन्यो ।
१५ दिनमा १५ जनालाई पुरस्कार
सरकारले उपभोक्तालाई सामान खरिद गर्दा अनिवार्य रूपमा बिल लिने र व्यवसायीलाई बिल जारी गर्ने बानी विकास गराउने उद्देश्यले करदाता प्रोत्साहन पुरस्कार योजना सञ्चालन गर्दै आएको छ ।
यस योजनाअन्तर्गत कात्तिक १ देखि १५ गतेसम्मको पहिलो पाक्षिक अवधिमा १५ जना उपभोक्ता पुरस्कृत भएका छन् । प्रत्येक दिन एक जनाका दरले छनोट भएका १५ जना उपभोक्ताले जनही १ लाख ३३ हजार ३४ रुपैयाँ बराबरको पुरस्कार प्राप्त गरेका छन् ।
त्यसबाहेक प्रत्येक पाक्षिक अवधिमा एक जनालाई १० लाख रुपैयाँको बम्पर पुरस्कार प्रदान गरिन्छ । पहिलो पाक्षिक अवधिको बम्पर पुरस्कार भने जनकपुरका उपभोक्ताले जितेका हुन् ।
सानो बिलको ठूलो महत्त्व
उपभोक्ताले सामान खरिद गरेपछि बिल लिनु केवल आफ्नो खर्चको प्रमाण सुरक्षित राख्नु मात्र होइन, त्यसले कर प्रणालीलाई पारदर्शी बनाउनसमेत सहयोग गर्छ । बिल जारी हुँदा व्यवसायको वास्तविक कारोबार अभिलेखमा आउँछ र राज्यले प्राप्त गर्नुपर्ने राजस्व संकलनमा पनि सहयोग पुग्छ ।
तर, नेपालमा अझै पनि साना तथा ठूला कारोबारमा बिल नलिने र नदिने प्रवृत्ति पूर्ण रूपमा हट्न सकेको छैन । विशेषगरी थोरै रकमको सामान खरिद गर्दा उपभोक्ताले बिल माग्ने चासो कम देखाउने गरेका छन् ।
यस्तो प्रवृत्ति बदल्न सरकारले पुरस्कार योजनामार्फत उपभोक्तालाई प्रोत्साहित गर्न खोजेको छ । ४१५ रुपैयाँको किनमेलबाट १० लाख रुपैयाँ पुरस्कार जित्ने जनकपुरका उपभोक्ताको उदाहरणले बिल लिनुका फाइदा आर्थिक प्रोत्साहनसँग पनि जोडिन सक्ने देखाएको छ ।
