काठमाडौं । निजामती सेवाको उच्च नेतृत्व तहमा पुग्ने प्रतिस्पर्धामा दुई अनुभवी महिला सहसचिव अगाडि देखिएका छन् । सहसचिव आभा श्रेष्ठ कर्ण सचिव बढुवाको सिफारिसमा पहिलो नम्बरमा परेकी छन् । अर्की सहसचिव नीता पोखरेल अर्याल पनि निकट भविष्यमै सचिव बन्न सक्ने सम्भावित अधिकारीका रूपमा रहेकी छन् ।
आफ्नो पूर्ण कार्यकाल सचिवका रूपमा जिम्मेवारी सम्हालेर गत असार २४ गते अनिवार्य अवकाशमा गएका कृष्णहरि पुष्कर कर्णको अवकाशपछि आभाको सचिव बन्ने बाटो खुलेको हो । आभा पुष्करकी श्रीमती हुन् । सरकारले गरेको पछिल्लो सिफारिसमा उनी पहिलो नम्बरमा परेकी छन् ।
सिफारिसमा आभापछि सहसचिव चक्रबहादुर बुढा दोस्रो र अर्का सहसचिव जयनारायण आचार्य तेस्रो नम्बरमा परेका छन् । सिफारिसमा परेका तीन जनामध्येबाट एक जनालाई सचिवमा बढुवा गर्ने प्रचलनअनुसार पहिलो वरीयतामा रहेकी आभा निकट भविष्यमै सचिव बन्ने सम्भावना छ ।
आभा अहिले प्रदेशमा कार्यरत छिन् । उपसचिवबाट सरकारी सेवामा प्रवेश गरेर सहसचिव बनेकी उनले प्रशासनका विभिन्न जिम्मेवारी सम्हाल्दै सचिव बढुवाको सिफारिसमा पहिलो नम्बरमा स्थान बनाएकी हुन् ।
प्रशासनिक करिअरमा आभाको अर्को उचाइ
आभाको सचिव पदसम्मको सम्भावित यात्रा उनको आफ्नै प्रशासनिक करिअरसँग जोडिएको छ । उनले उपसचिव र सहसचिव दुवै तहमा आरक्षण व्यवस्थाबाट अवसर प्राप्त गरेकी हुन् । सहसचिवका रूपमा प्रदेश तथा केन्द्रसँग सम्बन्धित प्रशासनिक जिम्मेवारी सम्हाल्दै उनी अहिले सचिव बढुवाको सिफारिसमा पहिलो नम्बरमा पुगेकी छन् ।
पूर्वसचिव कृष्णहरि पुष्कर कर्णकी श्रीमती हुनु उनको व्यक्तिगत पृष्ठभूमिको एउटा पक्ष भए पनि सचिव बढुवाको वर्तमान प्रक्रिया भने उनको पद, वरीष्ठता र बढुवा सिफारिसमा आधारित छ ।
नीता पनि सचिव बन्ने लाइनमा
पूर्वसचिव लक्ष्मण अर्यालकी श्रीमती नीता पोखरेल अर्याल पनि सचिव बन्न सक्ने सम्भावित अधिकारीको सूचीमा छिन् । अर्यालले २०७९ साउन १९ गते पाँच वर्ष सचिवका रूपमा सेवा गरेपछि अनिवार्य अवकाश लिएका थिए ।
नीता हाल प्रदेशमा कार्यरत छिन् । संघीय निजामती सेवासम्बन्धी प्रस्तावित नयाँ व्यवस्थाबाट उच्च तहमा थप पद रिक्त हुने अवस्था बनेमा उनको सचिव बन्ने सम्भावना रहन सक्छ ।
नीताको प्रशासनिक यात्रामा वैदेशिक सेवाको पनि महत्त्वपूर्ण अनुभव छ । उनी नयाँदिल्लीस्थित नेपाली दूतावासमा इकोनोमिक मिनिस्टरका रूपमा काम गरेर फर्किएकी सहसचिव हुन् । सहसचिवका रूपमा उनले आरक्षण व्यवस्थाबाट अवसर प्राप्त गरेकी हुन् ।
५५–३० को व्यवस्थाले खोल्न सक्छ नयाँ अवसर
संघीय निजामती सेवा विधेयकमा प्रस्तावित अनिवार्य अवकाशसम्बन्धी व्यवस्थाले सचिव बन्ने दौडमा रहेका सहसचिवहरूको करिअरलाई पनि प्रभाव पार्न सक्छ ।
प्रस्तावित ५५–३० व्यवस्थाअनुसार ५५ वर्ष उमेर वा ३० वर्ष सेवा अवधि पुगेपछि अनिवार्य अवकाश हुने व्यवस्था कार्यान्वयन भए उच्च तहमा पद रिक्त हुने क्रम बढ्न सक्छ । त्यसले सचिवका सम्भावित उम्मेदवारका लागि बढुवाका थप अवसर सिर्जना गर्न सक्छ ।
तर विधेयकको अन्तिम व्यवस्था, कार्यान्वयनको समय र त्यसबाट सिर्जना हुने पद संरचनाका आधारमा मात्र नितालगायत सहसचिवहरूको सचिव बन्ने अवसर निश्चित हुने निजामती किताबखानाका एक अधिकारीले जानकारी दिए।
महिला नेतृत्वको बढ्दो उपस्थिति
आभा र नीताको सम्भावित सचिव यात्रा निजामती सेवाको उच्च तहमा महिला अधिकारीहरूको बढ्दो उपस्थितिसँग पनि जोडिएको ती अधिकारीले बताए । आरक्षण व्यवस्थाबाट प्रशासनको उच्च तहमा पुगेका महिला अधिकारीहरू अब सचिव पदको प्रतिस्पर्धामा समेत अगाडि आउन थालेका छन् ।
आभा सचिव बढुवाको सिफारिसमा पहिलो नम्बरमा पुगिसकेकी छन् । नीता पनि आगामी पद रिक्तता र बढुवा प्रक्रियासँगै सचिव बन्न सक्ने सम्भावित अधिकारीको सूचीमा छिन् ।
अब आभाको हकमा सरकारको निर्णय र संघीय निजामती सेवासम्बन्धी कानुनी प्रक्रियाले नियुक्तिको समय निर्धारण गर्नेछ । नीताको हकमा भने आगामी पद रिक्तता, वरिष्ठता र बढुवा प्रक्रियाले उनको सम्भावित सचिव यात्राको टुंगो लगाउनेछ ।
